ως προσφέρνεται η ρίζα στον βλαστό της

ΚΑΪΝ

Ο αδελφός μου Άβελ, αθώος και τρυφερός σαν τα βραδάκια
τής πλατείας Βικτωρίας, ο Άβελ ο αδελφός μου, πιο όμορφος
από την αντανάκλαση των ηλιαχτίδων σ' ένα κομμάτι πολύχρωμου υαλιού·

ο μικρός αδελφός συνήθιζε να περιδιαβάζη
σ' απόκεντρα λησμονημένα καφενεδάκια, ν' ακολουθή το ρόδινο ίχνος
των κοριτσιών, να λούζεται στο άπλετο θηλύφωτο αλκοολικών νυχτών·

ο αδελφός μου Άβελ που μού προσέφερε την καθημερινή συγγνώμη,
ο αδελφούλης μου, ο καημός μου, είσαι νεκρός από το χέρι μου.
Άκουσα τις κραυγές του να ξυραφίζουν τον πελώριο αγέρα, οσφράνθηκα

την απόγνωση, τον τρόμο του, ένιωσα το λιγνό μελαχρινό κορμί του
ν' αποσυντίθεται. Δεν τον λυπήθηκα, δεν τον λυπήθηκα γιατί
η φύση μου είναι σκληρή και ξερή, ανάβω από τα δυνατά, μεθυστικά

ηδύποτα τής αγάπης. Κι ο λύκος μ' ονομάζει λύκο,
η ύαινα με ονομάζει ύαινα, ο άνθρωπος φονιά, καθένας τους
διαβάζει στην όψη μου τον ομογάλακτο, τον όμοιό μου, το φόβητρό του.

Αφουγκράζομαι την μείζονα φωνή τού εκδικητού, το τύμπανο τής προφήτισσας
ηχούν εν ρυθμώ, αισθάνομαι απροσδιόριστα θηρία
να με περικυκλώνουν, το πρόσφυγο άγγιγμα των μελανόμορφων αγγέλων.

Δεν καταδέχομαι την άσεμνη πράξη τής μετανοίας, μήτε θα τού εταίριαζε.
Ας πής πως ήτονε η ταγμένη ασυνείδητος στιγμή
τής εκβολής τού φωτός. Μέσα απ' τα οστά του εξεχύθηκε ο πόνος

τού πόνου μας. Ήμουν εγώ, ήσουν εσύ,
καλέ μου κι ακριβέ μου, ένα ανώνυμο κορμί
σε ύποπτους πολυσύχναστους δρόμους

παρατηρούσα τον θάνατο, ψηλάφησα την συγκίνησή μου.
Ξέρω να κατανοής τα κίνητρά μου ν' αποδέχεσαι την πράξη μου, γιατί
όλη η φρίκη, ο πόνος όλος, έπρεπε να συμβή προς δόξαν τής αγάπης μας.

Εγώ είμαι ο σκυμμένος, πίσω απ' το θυσιαστήριο, που οσμίζεται την τσίκνα
ν' ανεβαίνη. Ο καλός μου, ο αδελφός μου έρχεται, έρχεται, τραγουδώντας τον ψαλμό.
Το μέτωπό του φριχτά στιγματισμένο απ' τον ζηλιάρη Θεό.

*

STABAT MATER

Ίστατο η μήτηρ, κλαίουσα και ριγούσα
να επισκοπή τού υιού της το μαρτύριο·
τω όντι, φριχτό εμπροστά της το μυστήριο
πλέχουνταν τού θανάτου· κι' ως απούσα

η μάννα ησθάνετο· κι αδύναμη ούσα
τον τέκνον να στηρίξη, ένα κριτήριο
αγάπης βάνει: δέεται στον Κύριο
ν' αποθάνη αντ’ αυτού την επιούσα.

Τής γέννεται το θέλημα· πεθνήσκει,
κι' ά! συνοδεύουν την ψυχή της ίσκιοι
φωτός· φευγίτσα η μάννα για τον γιό της.

Μ' αυτός δεν είναι θάνατος· μεγάλη
εορτή μού μοιάζει· ακούστε ηδέως που ψάλλει
ως προσφέρνεται η ρίζα στον βλαστό της.

Ηλίας Λάγιος, Το βιβλίο της Μαριάννας (έκδ. Ίκαρος, Αθήνα 2007, σσ. 60-61, 46).

το ποίημα όλο τυφλές σημειώσεις συλλαβίζει

Υπήκουε
στο θαρραλέο και τρυφερό
όνομα τής δημοκρατίας·

όμως εμείς -ορθώς-
φρονούσαμε πως ήτον
«η εφέντρα των αστεριών».*

LACRYMOSA

Το ποίημα όλο τυφλές σημειώσεις συλλαβίζει
κι είναι στα μέλη σου περίπλοκο το χάδι.
Οι νότες μόνο τού κορμιού σου στο σκοτάδι,
κι η θαμπή νύχτα, θολό τζάμι που ραγίζει.

Σκιρτά στιγμή λευκή, στιγμή σαν σπυρί ρύζι·
και λαμπυρίζει ο ήσυχος πόθος σου σαν λάδι.
Θαρρώ στο βάθος, απροσδόκητο ρημάδι
το ποίημά μου, ένας μαύρος ίσκιος να καπνίζη.

Μα όπως θεωρώ τον ενεστώτα τής μορφής σου
ανθός το κύμα ν' αναδεύεται μαζί σου,
σεμνή ως ακούω την χεληδόνα τής ματιάς σου,

αισθάνομαι να παύουν οι άρρητοί μου πόνοι,
σ’ ακούω, χαρά κι υπομονή να με τελειώνη:
το ποίημα υπάρχει· προσευχή στην μοναξιά σου.

*

Ο ΘΕΙΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΜΕΡΙΚΗ

[…]

Κι ερχόσουν στα όνειρά μας με Cadillac και Super Boing,
[…]

Σε καρτερούσαμε μ' όλα τα φώτα τής νύχτας τού San Francisco,
μ' όλη την μεγαλοπρέπεια των σαλονιών τού Waldorf Astoria,
αντανακλώντας στους καθρέφτες τού υπερωκεάνειου Atlantic
τον ίσκιο σου, εγκυρώτερον κι απ' την Δευτέρα Παρουσία.

Εδώ θα στέργιωνες. Υποκείμενος στοργής κι οικογενειακής φροντίδος,
καθήμενος στην κορυφή τής τράπεζας, εκ δεξιών τού παππού,
να λες το φώς, την δόξα τού καρπού τής λεμονιάς
μετρώντας τις ώρες τού μεσημεριού στο χρυσό ωρολόι τής τσέπης.

Άνοιξε κι έκλεισ’ ο καιρός, ξανά. Ο λίγος ήλιος
χυμάει φρενιάζοντας στα πεζοδρόμια τής Κωλέττη.
Ακούγω μόνον τις μυλόπετρες τής μνήμης:
σπυρί σπυρί σ' αλέθουν κι αφανίζομαι.

Καιρό με μάθαν να μιλώ,
τώρα διαβάζω να σωπαίνω.
ΑΛΕΞΗΣ ΦΩΚΑΣ, CARMINA **

Ηλίας Λάγιος, Το βιβλίο της Μαριάννας (έκδ. Ίκαρος, Αθήνα 2007, σσ. 43, 31). -Στο motto εκ του ιδίου το ποίημα «ΟΝΟΜΑΚΛΗΤΩΡ» (ό.π., σ. 42). Κι κατακλείδα ομοίως, εκ του ποιήματος «ΖΩΔΙΑ» (ό.π., σ. 63).

ας πορευτεί στον κόσμο κουβαλώντας το βάρος τής ελευθερίας του

Διάλεξα μιά-μιά τις λέξεις μου και τις έβαλα
-χωρίς εκζήτηση και σχολαστικότητα, πιστεύω-,
σε μια αρμονική σειρά, όπως κάνει ο καλός συλλέκτης με τα κοχύλια του,
όχι για να τα «δείχνει», μα και για να τα κάνει να ζωντανεύουν και να ομιλούν,
να λένε ιστορίες για τις βαθειές θάλασσες από όπου έχουν αλιευθεί,
ιστορίες που αξίζει τα ειπωθούν με τρόπο που δεν έχει τριφτεί
και δεν έχει καεί από τη φλυαρία.*

-αν και είναι κάπως υπερβολή να το πώ, θα το πώ-,
δούλεψα χαράζοντας μια-μια τις λέξεις μου,
όπως ο μουζικός διαλέγει μια-μια τις νότες του,
όχι αυθαίρετα και εική ως έτυχε, αλλά σε αντιστοιχία, αναλογία,
αρμονία και κατάλληλη απόσταση από τις διπλανές της
και με τις απαραίτητες παύσεις και σιωπές,
που είναι βέβαια ενίοτε σημαντικότερες από τις ίδιες τις νότες...**

Όσο μεγαλώνω τόσο περισσότερο καταλαβαίνω αυτό που είπε ο Καζαντζάκης, ότι όποιος γεννιέται σε αυτόν τον τόπο έχει, θέλει, δεν θέλει, μεγάλη ευθύνη. Όχι απαραίτητα να αλλάξει τον κόσμο ή τούς άλλους αλλά πρωτίστως τον εαυτό του. Και καθώς θα τόν αλλάζει μπορεί και να αρχίζει να αλλάζει και ο κόσμος γύρω του. Όμως και να μην αλλάξει ο κόσμος, δεν πειράζει και τόσο. Αρκεί που πήγε έστω και έναν πόντο πιο κοντά στους άλλους ανθρώπους ο ίδιος, έναν πόντο πιο κοντά στον Θεό.

Γιατί η πίστη στο Θεό δεν είναι δόγμα μήτε πεποίθηση μήτε ιδέα μήτε απλό συναίσθημα ή φαντασία μήτε συνήθεια μήτε τελετουργικό. Η πίστη στον Θεό είναι πράξη ενεργού αγάπης προς τούς άλλους με ελεύθερη συνείδηση.

Γιατί κατά μία ερμηνεία, που ασπάζομαι, ο Σταυρός που έστησε κάποτε κάποιος Ναζωραίος είναι αυτή η ελεύθερη συνείδηση. Άλλωστε ο ίδιος είπε ότι όποιος θέλει να Τον ακολουθήσει, ας σηκώσει τον Σταυρό του, δηλαδή ας πορευτεί στον κόσμο κουβαλώντας το βάρος τής ελευθερίας του.

Γι' αυτό δεν ανάγκασε κανέναν να πιστέψει σε Αυτόν όπως παραδίδουν και οι τρείς πειρασμοί στην έρημο. Η ελεύθερη συνείδηση είναι το σημείο που ο ελληνισμός συναντά τη διδασκαλία του Χριστού και γι' αυτό νομίζω είναι τόσο σημαντική και ατομικά και συλλογικά και για εμάς τούς νεότερους Έλληνες.

Ο Σταυρός συμβολίζει ακόμη την τραγικότητα τού ανθρώπου, που μάς δίδαξε πρώτη η αρχαιοελληνική τραγωδία. Άγνοια, χάος, πάθη, πόνος, θάνατος. Και όποιος άνθρωπος χάσει την αίσθηση τής τραγικότητάς του, χάνει και την αίσθηση τής ελευθερίας του.

Το κρισιμότερο όμως όλων είναι ότι και αυτή η ελεύθερη συνείδηση δεν είναι το αγαθό, αλλά η οδός προς το αγαθό. […]

Αντώνης Δημόπουλος (δικηγόρος), «Σημείο συνάντησης», εν περιοδικό Απόπλους (τ. 97-98, Σάμος, Φθιν.-Χειμ. 2023-2024, σ. 131).

Είναι χρήσιμο όπως θυμόμαστε τις καλές πράξεις των ανθρώπων,
να θυμόμαστε και τις πράξεις κακίας τις εδικές μας και των άλλων,
όχι για να τις συγχωρούμε -τόσο συγκαταβατικός και υποχωρητικός
προς το Κακό και την ανθρώπινη Ανοησία ποτέ δεν υπήρξα-,
είμαι σίγουρος ότι μερικά πράγματα, είναι και πρέπει να
παραμένουν ασυγχώρητα στη ζωή, αν μη τι άλλο
για να το ξανασκεφτόμαστε προτού το πράξομε.
Άλλωστε ο φθόνος και η κακία πάντα πάνε αντάμα με την ασχήμια,
η ίδια η κακία είναι η ασχημότερη ασχήμια.***

-----
* Στα motto και την κατακλείδα απόλογοι του Παναγιώτη Κουσαθανά, στο περιοδικό Οροπέδιο (τ. 25, Καλοκαίρι 2022, σσ. 200, 187, 117).

στην καρδιά του έχει ανάψει το άγιο φώς τής αυγής

ΜΟΝΤΡΕΪΓ: Φυσικά. Είναι σαν να τ' ακούω τώρα.
Έτσι ακριβώς είπες: «Ο Αλφόνς είμαι εγώ».
ΡΕΝΕ: Ήταν λάθος. Μια τρομερή παρεξήγηση.
Θα ήταν σωστό να είχα πεί:
«Η Ζυστίν είμαι εγώ».
Ο Αλφόνς, στη φυλακή, απ' την πολλή σκέψη και το γράψιμο
κατέληξε να φυλακίσει κι εμένα σε μία ιστορία.*

ΚΥΡΙΑ ΝΤΕ ΜΟΝΤΡΕΪΓ, ΜΗΤΕΡΑ ΤΗΣ ΡΕΝΕ ΝΤΕ ΣΑΝΤ: Μίλησα εγώ για αίτηση βοηθείας; Ο ίδιος ο Αλφόνς με διαβεβαίωσε σε ένα απ’ τα γράμματά του πως αν μού τύχουν δυσκολίες θα με βοηθήσει με κάθε τρόπο, μεσολαβώντας στη νέα κυβέρνηση για λογαριασμό μου.

ΒΑΡΟΝΗ ΝΤΕ ΣΙΜΙΑΝ: Έτσι σάς έγραψε ο Αλφόνς; Άχ, τί ευγενική καρδιά! Αναγεννήθηκε η αγνή φιγούρα εκείνου τού αξιαγάπητου παιδιού με τα χρυσά μαλλιά· ο μαρκήσιος ντε Σαντ τρέφει αισθήματα στοργής για τους εχθρούς του και θέλει να τα συγχωρέσει όλα. Πρέπει νά ‘χει αναγνωρίσει εξ ολοκλήρου πια τα εγκλήματά του. Η ματωμένη νύχτα έφτασε στο τέλος της και στην καρδιά του έχει ανάψει το άγιο φώς τής αυγής.

Ρενέ, η απόφασή σας [ενν. να μονάσει] είναι ξεκάθαρη πια στα μάτια όλων μας. Αναγνωρίσατε στην καρδιά τού Αλφόνς τις πρώτες αναλαμπές αυτού τού αγίου φωτός και απαρνιέστε τα εγκόσμια, κάνοντας πρώτη ένα βήμα, έτσι ώστε βαθμιαία να οδηγήσετε εκεί και τον μαρκήσιο.

Όταν δεί τον δικό σας ηρωισμό, ο μαρκήσιος δεν θα αγνοήσει τις αναλαμπές αυτού τού φωτός που έχει ξεμυτίσει στην καρδιά του και θα το συνδαυλίσει για να μην σβήσει. Στο τέλος θα ακολουθήσει τα βήματα τής γυναίκας του και θα εισχωρήσει στο κέντρο αυτού τού άπειρου φωτός. Ρενέ, είστε πράγματι ένας καθρέφτης αρετής για όλες τις γυναίκες αυτού τού κόσμου. […]

ΡΕΝΕ; Όμως, κυρία ντε Σιμιάν…

ΣΙΜΙΑΝ: Τί είναι;

ΡΕΝΕ: Ήταν σίγουρα ένα φώς. Αυτό που με έκανε να πάρω την απόφαση να απαρνηθώ τον σύζυγό μου και τα εγκόσμια… Όμως, πώς να το πώ, νιώθω πως αυτό το φώς είναι διαφορετικό από εκείνο για το οποίο μιλούσατε εσείς.

ΣΙΜΙΑΝ: Τί θέλετε να πείτε;

ΡΕΝΕ: Είναι κι αυτό ένα φώς άγιο, μού φαίνεται όμως πως έρχεται από κάπου αλλού…

ΣΙΜΙΑΝ: Μα τί λέτε; Η πηγή τού ιερού φωτός είναι μόνο μία.

ΡΕΝΕ: Έτσι είναι. Έρχεται, υποθέτω από την ίδια πηγή. Όμως ίσως κάπου το φώς αντανακλάται και φτάνει από μια διαφορετική γωνία…

ΣΙΜΙΑΝ (Ανήσυχη.): Και από ποιά κατεύθυνση λέτε πως έρχεται αυτό το φώς;

ΡΕΝΕ: Δεν το ξέρω με σιγουριά, διαβάζοντας όμως εκείνη την τρομερή ιστορία που μού έδωσε ο Αλφόνς στη φυλακή, άρχισα να διαισθάνομαι αόριστα ότι εκείνο το φώς ερχόταν από κάπου αλλού. Εκείνη η φρικιαστική ιστορία που έγραψε είχε τον τίτλο Ζυστίν. […]

Ύστερα απ' αυτό μπορεί κάλλιστα να πεί κανείς πως
έμεινε στο κελί με την ελεύθερη βούλησή του.**

*

[…] ακόμα και οι πιο ταπεινωμένοι και καταφρονεμένοι αυτού τού κόσμου παίρνουν πάλι θάρρος και τρέχουν στο κατόπι του με ενθουσιασμό, μέσα στο πρώτο αχνό φώς τής αυγής, για το πεδίο τής μάχης. Αυτός πετάει. Φτάνει στα ουράνια. Κάτω απ' το στήθος της ασημένιας πανοπλίας, αφού η αιματηρή μάχη τελειώσει, κατοικεί το πεντακάθαρο όραμα τού πιο σιωπηλού συμποσίου μυριάδων πτωμάτων.

Με την παγερή δύναμη τού ξίφους του, ξανακάνει λευκούς τούς υγρούς απ’ το αίμα κρίνους, και το λευκό του άλογο βαμμένο κόκκινο απ' το αίμα φουσκώνει το στήθος σαν πρώρα καραβιού και αρμενίζει στα ουράνια που τα αυλακώνουν αστραπές τού πρωινού.

Εκείνη τη στιγμή ο ουρανός σκίζεται στα δύο και ένα κατακλυσμιαίο φώς, ένα ιερό φώς, τυφλώνει τα μάτια των ανθρώπων που το κοιτάζουν. Αλφόνς. Αυτός ο άνθρωπος είναι ίσως η ουσία αυτού τού φωτός.

ΡΕΝΕ: Ο Αλφόνς έφτιαξε μια σκάλα υπηρεσίας για τον παράδεισο.
ΣΙΜΙΑΝ: Ο Θεός θα καταστρέψει αυτή τη σκάλα.***

Yukio Misima, Η Μαρκησία ντε Σαντ (μτφρ. Παναγιώτης Ευαγγελίδης, έκδ. Άγρα, Αθήνα 2011, σσ. 138-140, 148-149). –Όλα τα motto εκ του ιδίου (ό.π., σσ. 144, 145, 146).

και δεν καθάρισε μόνο αίματα

Ο Αλφόνς δεν είναι παλιάνθρωπος.
Είναι ένα κατώφλι ανάμεσα σε μένα και στο αδύνατο,
ίσως ανάμεσα σε μένα και στον Θεό. Ένα κατώφλι λερωμένο
από πόδια λασπωμένα και ματωμένα στ' αγκάθια.*

[…]
ΚΥΡΙΑ ΝΤΕ ΜΟΝΤΡΕΪΓ, ΜΗΤΕΡΑ ΤΗΣ ΡΕΝΕ ΝΤΕ ΣΑΝΤ: Άφησέ με να τελειώσω. Ο Αλφόνς ήταν στο δωμάτιο· είχε ριγμένη στους ώμους μία μαύρη βελούδινη κάπα που άφηνε να φαίνεται το λευκό του στήθος. Κάτω από το μαστίγιό του έτρεχαν αλαλιασμένα να γλιτώσουν ολόγυμνα τα πέντε κορίτσια και το αγόρι, ικετεύοντας τη συγγνώμη του. Το μακρύ μαστίγιο φτεροκοπούσε σε κάθε γωνιά τού δωματίου σαν χελιδόνι κάτω από τις αρχαίες μαρκίζες τής οροφής τού πύργου. Ενώ εσύ…

ΡΕΝΕ: Άχ! (Κρύβει το πρόσωπο στα χέρια της.)

ΜΟΝΤΡΕΪΓ: Κρεμόσουν από τον πολυέλαιο τής οροφής, ολόγυμνη. Ήσουν μισολιπόθυμη απ’ την οδύνη και οι σταγόνες τού αίματος στο κορμί σου έλαμπαν στη φλόγα τού τζακιού σαν βρόχινες ψιχάλες σε κλαδιά κύτισου. Ο μαρκήσιος απείλησε με το μαστίγιο το παιδί και το διέταξε να καθαρίσει το σώμα τής μαρκησίας. Ο μικρός, που ακόμα ήταν κοντούλης, χρειάστηκε να ανέβει σε μία καρέκλα και να αρπαχτεί από το κρεμασμένο σου σώμα… και μετά (βγάζει τη γλώσσα της) καθάρισε και την παραμικρή γωνία του κορμιού σου με τη γλώσσα… Και δεν καθάρισε μόνο αίματα…

*

[…]
ΡΕΝΕ: Από εδώ και στο εξής θα σάς το λέω ξανά και ξανά. Με τούς κοπτήρες και τούς κυνόδοντες σας έχετε καταξεσκίσει τον Αλφόνς.

ΜΟΝΤΡΕΪΓ: Θα αστειεύεσαι ασφαλώς. Εκείνος έχει κάνει κομμάτια εσένα. Μ' εκείνα τα απάνθρωπα λευκά κι αστραφτερά δόντια, με τούς κυνόδοντές του.

ΡΕΝΕ: Δεν υπάρχει τίποτε σ’ αυτόν που να μοιάζει με κυνόδοντες. Το μόνο που έχει είναι μαστίγιο, μαχαίρι, σχοινί και άλλα παλιά όργανα βασανιστηρίων, σαν να λέμε εργαλεία επινοημένα απ' τον άνθρωπο. Καθόλου διαφορετικά από τα δικά μας, τα γυναικεία εργαλεία ομορφιάς, τον καθρέφτη, την πούδρα, το κραγιόν, τα αρώματα… Εσείς αντίθετα ήσασταν εφοδιασμένη με κυνόδοντες από γεννησιμιού σας. Τα στρογγυλά σας στήθη είναι κυνόδοντες. Οι μηροί σας, που έχουν διατηρήσει τη λάμψη τους παρ’ όλα τα χρόνια, είναι κυνόδοντες. Ναι, όλο σας το σώμα, από την κορφή ώς τα νύχια, είναι θωρακισμένο με τα γυαλιστερά αγκάθια τής υποκρισίας, που έχουν την ικανότητα να διατρυπάνε όλους όσοι πλησιάζουν και να τούς σκοτώνουν από ασφυξία.

ΜΟΝΤΡΕΪΓ: Μη ξεχνάς ότι βύζαξες κι ανατράφηκες απ' το γάλα αυτού τού στήθους.

ΡΕΝΕ; Πώς μπορώ να ξεχάσω. Και στις δυό μας τρέχει το ίδιο αίμα και έχουμε και οι δυό το ίδιο γυναικείο κορμί. Το δικό μου στήθος όμως δεν είναι μοντέλο υποκρισίας, χτισμένο από υλικά συμβατά με τις γνώμες και τις επιθυμίες τού κόσμου. Ο πατέρας μου πήρε χαρά απ' το στήθος σας, επειδή ήσασταν ένα ζευγάρι που νοιαζόταν πιο πολύ για τις συμβάσεις παρά για τον έρωτα.

Yukio Misima, Η Μαρκησία ντε Σαντ (μτφρ. Παναγιώτης Ευαγγελίδης, έκδ. Άγρα, Αθήνα 2011, σσ. 99-100, 103-104). –Στο εκ του ιδίου motto η Ρενέ απευθύνεται στην μητέρα της, Κυρία ντε Μοντρέϊγ (ό.π., σσ. 101-102).

ο πιο μοναχικός άνθρωπος τού κόσμου

Άχ, η λέξη πίστη στο στόμα σου ηχεί παράδοξα αισχρή.*

ΚΟΜΙΣΣΑ ΝΤΕ ΣΑΙΝ-ΦΟΝ (Στη Μοντρέϊγ.): […] μείνετε όμως ήσυχη. Σάς διαβεβαιώνω πως σήμερα ο γαμπρός σας βρίσκεται σε ένα κελί σαν βαθύ πηγάδι, με διπλή σιδερένια πόρτα, όπου ακόμα και ο φεγγίτης είναι προστατευμένος από ένα σιδερένιο πλέγμα. Αυτή τη φορά δεν θα τού είναι εύκολο να ξεφύγει.

Σιωπή.

ΑΝ (Ξαφνικά προχωράει μπροστά.): Κυρία ντε Σαιν-Φόν, είπατε πριν ότι βρεθήκατε κοντά στο σπίτι μας στη διάρκεια τού περιπάτου σας.

ΣΑΙΝ-ΦΟΝ: Ναι, έτσι είναι.

ΑΝ: Θα θέλατε να συνεχίζατε αυτόν τον περίπατο μαζί μου;

ΣΑΙΝ-ΦΟΝ: Γιατί όχι. Θα είμαι ευτυχής να περιπατήσω μαζί με ένα τόσο χαριτωμένο και όμορφο όργανο όπως εσείς. Κάποτε χρησιμέψατε ως όργανο στην αδελφή σας, σήμερα είστε το όργανο της μητέρας σας, μπορείτε λοιπόν την επόμενη φορά να γίνετε και δικό μου.

ΑΝ (Με προσποιητή ευθυμία.): Κάντε με λοιπόν τραπέζι ή συρτάρι και χρησιμοποιήστε με όπως σάς αρέσει.

ΣΑΙΝ-ΦΟΝ: Τι λογικό κορίτσι που είστε, αλήθεια. Εξοπλισμένη με ένα ζευγάρι φτερά που ξεδιπλώνετε για να πετάξετε μακριά από δυσάρεστες καταστάσεις. Αυτά τα φτερά είναι χωρίς αμφιβολία το μόνο πράγμα που σάς ανήκει ολοκληρωτικά. […]

*

ΡΕΝΕ: Έ, λοιπόν, ναί, Ποτέ δεν ένιωσα τόσο έντονα πως η καρδιά του Αλφόνς ήταν και δική μου καρδιά, όσο τότε που οι τοίχοι τής φυλακής είχαν μπεί ανάμεσά μας. Οι εκατοντάδες εκκλήσεις μου είχαν απορριφθεί, και κάθε βράδυ, στον πύργο τής Λα Κοστ, χωρίς κανέναν να μού πεί τί να κάνω, το μόνο που στοίχειωνε τη σκέψη μου ήταν πώς να βοηθήσω τον σύζυγό μου να δραπετεύσει. Μοναχικοί στοχασμοί.

Κατέστρωνα σχέδια και, σαν να επινοούσα κινήσεις στη σκακιέρα, έβαζα τα πιόνια από ελεφαντόδοντο να συγκρούονται μεταξύ τους σε όλους τους πιθανούς συνδυασμούς· όταν κουραζόμουν να σκέφτομαι, στο ξαναμμένο μου μυαλό το ελεφαντόδοντο αποκτούσε ένα κόκκινο θάμπος τού αχάτη, κι ένιωθα τότε πιο κοντά από ποτέ την καρδιά τού άντρα μου.

Και ξαφνικά κατάλαβα. Έτσι πρέπει χωρίς αμφιβολία να ένιωθε κι εκείνος όταν ονειρευόταν το επόμενο έγκλημά του, ωθώντας το σιγά σιγά όλο και πιο κοντά στα σύνορα τού αδύνατου, προβάλλοντας στο μυαλό του το ένα μετά το άλλο τα σχέδια με μαθηματική ακρίβεια στη προσπάθειά του να φτάσει στα άκρα τού βίτσιου.

Ναί, έτσι ήταν, χωρία αμφιβολία. Ο Αλφόνς, που μυστικά, στην απομόνωσή του, κατέστρωνε και τελειοποιούσε τα σχέδια αυτών των εγκλημάτων, ήταν ο πιο μοναχικός άνθρωπος τού κόσμου.
[…]

*

ΚΥΡΙΑ ΝΤΕ ΜΟΝΤΡΕΪΓ, ΜΗΤΕΡΑ ΤΗΣ ΡΕΝΕ ΝΤΕ ΣΑΝΤ: Σταμάτα πια να κοπανάς τη λέξη πίστη! Κάθε φορά που βγαίνει απ’ τα χείλη σου ηχεί όλο και πιο αποκρουστική. Σε ρώτησα. Τί είδους ευτυχία;

ΡΕΝΕ: Θα σάς το πώ λοιπόν αφού επιμένετε τόσο. Η ευτυχία ο άντρας μου να ξεπορτίζει με το που πέφτει η νύχτα, κάθε νύχτα. Η ευτυχία να έχω στα μάτια μου ολοζώντανη την εικόνα του να πλησιάζει ένα αναμμένο κούτσουρο στην πλάτη μιας γυμνής δεμένης γυναίκας μέσα σε ένα ζεστό δωμάτιο, την ίδια στιγμή που εγώ τουρτουρίζω απ’ το χειμωνιάτικο αγιάζι στον πύργο της Λα Κοστ, κουκουλωμένη κάτω απ’ τα σκεπάσματά μου.

Η ευτυχία να βλέπω να απλώνεται ολόγυρά μου το ένα μετά το άλλο τα αιμοσταγή του σκάνδαλα σαν ουρές από πορφυρά φορέματα σε τελετή στέψης.

Η ευτυχία τής συζύγου τού πυργοδεσπότη να περπατάει κάτω απ’ τα υπόστεγα,κλεφτά και με χαμηλωμένα μάτια, στους δρόμους τής πόλης τού αφέντη της. Η ευτυχία τής φτώχειας. Η ευτυχία τής ντροπής… Αυτή η ευτυχία θα είναι η ανταμοιβή μου για την απελευθέρωση τού Αλφόνς. […]

Yukio Misima, Η Μαρκησία ντε Σαντ (μτφρ. Παναγιώτης Ευαγγελίδης, έκδ. Άγρα, Αθήνα 2011, σσ. 86-87, 90-91, 96-97). –Στο εκ του ιδίου motto η Κυρία ντε Μοντρέϊγ απευθύνεται στην κόρη της Ρενέ ντε Σαντ (ό.π., σ. 93).