συμμετοχή στην Ευχαριστία

Πολλά έχουν γραφτεί για την επιμονή που δείχνει ο αγ. Σιλουανός στην αγάπη προς τους εχθρούς. Σημειώσαμε παραπάνω ότι αυτό αποτελεί για τον άγιο ένα βαθιά θεολογικό θέμα. Πρέπει τώρα να προσθέσουμε ότι ταυτόχρονα είναι ευχαριστιακό και εκκλησιολογικό. Για τον αγ. Σιλουανό, «αν θέλεις να φυλάξεις τη νοερά προσευχή, πρέπει να αγαπάς αυτούς που σε έχουν προσβάλει και να προσεύχεσαι γι' αυτούς, μέχρις ότου η ψυχή σου βρεί την ειρήνη∙ και τότε ο Θεός θα σού χαρίσει την ακατάπαυστη προσευχή, επειδή η χάρη της προσευχής δίνεται σ' αυτούς που προσεύχονται για τους εχθρούς τους» (σελ. 532). Η συγχώρηση των εχθρών μας είναι τόσο ουσιαστική για τη συμμετοχή μας στην Ευχαριστία, ώστε ο Κύριός μας να την καθιστά συνθήκη αυτής της συμμετοχής∙ το ίδιο δε κάνουν και οι Πατέρες, όπως ο αγ. Μάξιμος ο Ομολογητής, στο υπόμνημά του για την Κυριακή Προσευχή, ο αγ. Αναστάσιος ο Σιναΐτης κλπ. 'Ολες οι αμαρτίες μπορούν να συγχωρεθούν με την εξομολόγηση πριν από τη θεία Μετάληψη, αλλά αν κάποιος δεν συμφιλιωθεί με τους εχθρούς του και φυλάει στη μνήμη του το κακό που τού έκαναν, δεν επιτρέπεται η συμμετοχή του στην Ευχαριστία. Η αγάπη των εχθρών είναι τόσο κρίσιμη για την Ευχαριστία, ώστε ο αγ. Σιλουανός να επιμένει τόσο πάνω σ' αυτό.

Ιωάννης Ζηζιούλας, «Η θεολογία του αγίου Σιλουανού του Αθωνίτου», στο Ο άγιος Σιλουανός της οικουμένης (έκδ. Ακρίτας, Αθήνα 2001, σ. 43).

το Ευαγγέλιο της Χαράς

«Απ' όλες τις κατηγορίες εναντίον των Χριστιανών, η πιο τρομερή εκφράστηκε από τον Νίτσε, όταν είπε, ότι οι Χριστιανοί δεν έχουν χαρά» (π. Αλέξανδρος Σμέμαν). Κι όμως, είναι μεγαλειώδες το να μνημονεύουμε εν έργω, ότι το Ευαγγέλιο του Χριστού αρχίζει με το μήνυμα της χαράς – «ιδού ευαγγελίζομαι υμίν χαράν μεγάλην, ήτις έσται παντί τω λαώ» (Λουκ. 2, 10) και τελειώνει με την έκρηξη της χαράς – «και αυτοί προσκυνήσαντες αυτόν, υπέστρεψαν μετά χαράς μεγάλης» (Λουκ 24, 52). Το ερώτημα προς τους Χριστιανούς, πάντοτε και τώρα είναι γιατί αντάλλαξαν το Ευαγγέλιο της Χαράς μ' ένα κατάλογο άτεγκτων εντολών, ή γιατί παραποίησαν την Ευχαριστία, ώστε από είσοδο και μετοχή στη χαρά του Κυρίου Ιησού, να εκπίπτει σε μετάβαση και εγκλεισμό σε συγκέντρωση θρησκευομένων.

π. Μιχαήλ Καρδαμάκης, Μετάληψις πυρός. Λειτουργία και Ευχαριστία της Εκκλησίας (έκδ. Εν πλω, Αθήνα 2009, σ. 140).


-----
Καυστικός αλλά πάντα σημαντικός ο ποτε παπα-Μιχάλης στην διατύπωση και το ερώτημα που εισέτι ζητεί και διώκει απάντησιν.

εγκαύματα ων ουκ έστιν αριθμός

ΜΙΚΡΑ ΣΥΝΑΠΤΗ

Εγώ γαρ ήδη σπένδομαι,
και ο καιρός της εμής αναλύσεως
εφέστηκε. *

Παλιά
γνώριζα
ένα δέντρο
που ήξερα όλες του
τις πληγές.


Μικρός
αγκάλιαζα
ένα δέντρο
που γνώριζα όλες του
τις πληγές.


'Αλλοτε
ήμουν μ' ένα
δέντρο
που ήξερα όλες του
τις πληγές.

-----
* Το motto εκ της Β' προς Τιμόθεον (δ' 6) επιστολής του Παύλου, λίγο πριν από το μαρτυρικό του τέλος.

τη αυτή ημέρα μνήμην μεγΑλεξάνδρου ποιούμεθα

βίος διακριτικός

ο πατήρ ημών Αλέξανδρος τουπίκλην Παπαδιαμάντης εξαγορεύεται με τα γραπτά κενώσας εις το πινάκι της διακρίσεως την έγνοια έως την ωραιότητα του κόσμου ιδών τους αγγέλους ήγουν όσους εν ελευθερία δεν κακουργούσι μετά γνώσεως∙ κατασταθείς εν τη προσκαίρω ζωή ήσκησεν εις οικίσκον στερούμενον προσβάσεως και άδεσμος ωσεί στρουθός εισήρχετο εν αυτώ εκ του ηνεωγμένου εις την ρέμβην μελάθρου

Β.Ν. Μπόνος, ακαινοτόμητοι, 1984, κατόπιν στον συγκεντρωτικό τόμο αυτόμελα (Ταμύναι 2004, σ. 134). Αναδημοσιεύθηκε στα Παπαδιαμαντικά τετράδια (τ. 3, έκδ. Δόμος, 'Ανοιξη 1995, σ. 96).



------
απόψε τα εκατόχρονα από την κοίμησή του

εὐχὴ τοῦ Ὁσίου Θαλασσίου

Κύριε τῶν πάντων Χριστὲ, ἐλευθέρωσέ μας ἀπὸ ὅλα αὐτὰ, ἀπὸ τὰ ὀλέθρια πάθη καὶ ἀπὸ τοὺς λογισμοὺς ποὺ προέρχονται ἀπὸ αὐτὰ.

Πλασθήκαμε ἀπὸ Σένα, γιὰ νὰ ἀπολαύσουμε τὸν παράδεισο ποὺ ἐφύτευσες Ἐσὺ.

Τὴν τωρινή μας ἀτιμία μόνοι τὴν προκαλέσαμε, μὲ τὸ νὰ προτιμήσουμε τὴν ὀλέθρια ἀπὸ τὴν εὐλογημένη ἀπόλαυση.

Ἐπήραμε τὴν ἀμοιβή μας γι' αὐτὸ, ἀνταλλάσσοντας τὴν αἰώνια ζωὴ μὲ τὸ θάνατο.

Τώρα λοιπὸν, Κύριε, καθὼς ἐστράφηκες μὲ εύμένεια πρὸς ἐμᾶς, κάνε τὸ ἴδιο ὥς τὸ τέλος. Καθὼς ἔγινες ἄνθρωπος γιὰ μᾶς, σῶσε μας ὅλους.

Γιατὶ ἦλθες νὰ σώσεις ἐμᾶς τοὺς χαμένους. Μὴ μᾶς χωρίσεις ἀπὸ τὴν μερίδα ὅσων σώζονται.

Ἀνέστησε τὶς ψυχὲς καὶ σῶσε τὰ σώματά μας. Καθάρισέ μας ἀπὸ κάθε μολυσμὸ.

Σπάσε τὰ δεσμὰ τῶν παθῶν ποὺ μᾶς κατέχουν. Ἐσύ, ποὺ συνέτριψες τὶς φάλαγγες τῶν ἀκάθαρτων δαιμόνων.

Καὶ ἀπάλλαξέ μας ἀπὸ τὴν τυραννία τους, γιὰ νὰ λατρεύσουμε Ἐσένα μόνο, τὸ αἰώνιο Φῶς.

Ἀφοῦ ἀναστηθοῦμε ἐκ νεκρῶν, συγκροτώντας μαζὶ μὲ τοὺς Ἀγγέλους μία εὐλογημένη καὶ ἀκατάλυτη χορεία. Ἀμὴν.

-----
Προσφέρεται κι αλλού από διαδικτύου.

*

Εκ δε του Συναξαριστού Δεκεμβρίου του αγίου Νικοδήμου του αγιορείτου, σταχυολογώ:

Τη αυτή ημέρα ΛΑ', ο άγιος μάρτυς Βούσιρις κερκίσιν* υπό γυναικών κεντηθείς τελειούται.

Βουσίριδος σαρξ, ιστός ένθα κερκίσιν,
'Υφασμα καινόν εξυφάνθη Κυρίω.

* Κερκίς είναι η λεγομένη σαΐτα [του αργαλιού], με την οποίαν αι γυναίκες υφαίνουσι τα πανία. (στο ίδιο, σημ. 156).

αργυρίου ή χρυσίου ή ιματισμού ουδενός επεθύμησα...

...και το τέταρτο αστέρι τ' ονομάσαμε
απλά και πρόστυχα: Πείνα. *

*

... Αλλ' ότε ο ιερεύς εξελθών έψαλλε το «Δεύτε ίδωμεν πιστοί, πού εγεννήθη ο Χριστός», τότε αι μορφαί των Αγίων εφάνησαν ως να εφαιδρύνθησαν εις τους τοίχους∙ «Ακολουθήσωμεν λοιπόν ένθα οδεύει ο αστήρ», και ο κυρ-Αλεξανδρής ενθουσιών έλαβε την υψηλήν καλάμην και έσεισε τον πολυέλαιον με τας λαμπάδας όλας ανημμένας. «Άγγελοι υμνούσιν ακαταπαύστως εκεί», κι εσείσθη ο ναός όλος από την βροντώδη φωνήν του παπά Φραγκούλη μετά πάθους ψάλλοντος: «Δόξα εν υψίστοις λέγοντες, τω σήμερον εν σπηλαίω τεχθέντι» και οι άγγελοι οι ζωγραφιστοί, οι περικυκλούντες τον Παντοκράτορα άνω εις τον θόλον, έτειναν το ους, αναγνωρίσαντες οικείον αυτοίς τον ύμνον...

μεγΑλέξανδρος ο Παπαδιαμάντης λεγόμενος, Στο Χριστό, στο Κάστρο (1891).

-----
Ο τίτλος του παρόντος εκ των Πράξεων των Αποστόλων (κ'33). To motto όμως εκ του Ντανίλο Κις, Σοφίτα (μτφρ. Ρ. Μπρκόβιτς, έκδ. 'Ινδικτος, Αθήνα 2004, σ.29).