το κορμί

Ο πόνος του κορμιού! Δεν υπάρχει τίποτ' άλλο που να κάνει πιο δυστυχισμένη την ψυχή και το πνέμα. 'Ολ' αυτά είνε κορμί. Και σαν πονά το κορμί όλα πάνε κατά διαβόλου. Ο κόσμος είνε ωραίος, κι ο άνθρωπος είνε καλόκαρδος, μεγαλόψυχος ή ευτυχισμένος, κι όλα τα καλά πράματα έχουν αξία, μονάχα σαν είνε γερό το κορμί. Η πλάση υπάρχει μόνο μέσο του κορμιού. Η ισορροπία της κρατιέται από την ισορροπία του.

Στρατής Μυριβήλης, Η ζωή εν τάφω

'Oπως σταχυολογείται από τον Roderick Beaton (Εισαγωγή στη νεότερη ελληνική λογοτεχνία, Νεφέλη 1996, σ. 185).

σφετέρησιν ατασθαλίησιν

"Ατρείδη, μη ψεύδεσαι, ενώ ειξεύρεις να ομιλήσης ορθώς· ημείς σού καυχώμεθα, ότι είμεθα πολύ καλλίτεροι των πατέρων (ημών)· ημείς και εκυριεύσαμεν τον τόπον των επταπύλων Θηβών, ενώ ολιγώτερον στρατόν ωδηγήσαμεν ενώπιον ισχυροτέρου τείχους, επειδή είχομεν πίστιν εις τα σημεία των θεών και εις την βοήθειαν του Διός· εκείνοι όμως κατεστράφησαν διά τας ιδίας αυτών αμαρτίας. δια τούτο μη μού βάζης ποτέ τους πατέρας (ημών) εις ομοίαν (με ημάς) τιμήν." (Δ 404-410)

Απόλογος του Σθένελου, υιού του Καπανέως προς τον στρατηγό Αγαμέμνονα.


[στο πρωτότυπο έχει ως εξής:]

"Ατρείδη, μη ψεύδε' επιστάμενος σάφα ειπείν.
ημείς τοι πατέρων μέγ' αμείμονες ευχόμεθ' είναι·
ημείς και Θήβης έδος είλομεν επταπύλοιο
παυρότερον λαόν αγαγόνθ' υπό τείχος άρειον,
πειθόμενοι τεράεσσι θεών και Ζηνός αρωγή.
κείνοι δε σφετέρησιν ατασθαλίησιν όλοντο.
τω μη μοι πατέρας ποθ' ομοίη ένθεο τιμή".

σάφα = αληθώς, ορθώς
ημείς = εγώ και ο Διομήδης, ως κοινωνοί της στρατείας των Επιγόνων.
καί = ανήκει εις το είλομεν: ημείς δεν επολιορκήσαμεν μόνον, όπως οι πατέρες ημών, αλλά και εκυριεύσαμεν. Τούτο εγένετο δέκα έτη μετά την στρατείαν των Επτά.
τοι = σοι
Θήβης έδος = περίφρασις του Θήβην
έδος = κυρίως κάθισμα, είτα σημαίνει κατοικίαν, τόπον
παυρότερον = ολιγώτερον στρατόν ή οι πατέρες ημών
άρειον = καλλίτερον τ. έ. ισχυρότερον. Μεγάλην αντίθεσιν αποτελεί προς το παυρότερον. Αμφότερα εξαίρουσι την αρετήν των Επιγόνων· διότι με στρατόν ολιγώτερον του των Επτά εκυρίευσαν το τείχος των Θηβών, ό ην ισχυρότερον ή επί των Επτά. Είχον λοιπόν ενισχύσει οι Θηβαίοι τα τείχη αυτών μετά την προσβολήν των Επτά.
πειθόμενοι = αιτιολογεί το είλομεν
Ζηνός αρωγή = αύτη εδηλούτο εν τοις αισίοις των θεών σημείοις. Ο Σθένελος αντιτάσσει την ευσέβειαν των Επιγόνων προς την ασέβειαν των Επτά (πλην του Αμφιαράου).
ατασθάλλω, ατάσθαλος, ατασθαλίη = ανοησία, αλαζονεία, ασέβεια
τω = διά τούτο
ομοίη ένθεο τιμή = μη τους βάζης εις την αυτήν τιμήν, μη τους κάμνης ισοτίμους προς ημάς τους Επιγόνους.
μή ποτε = μηδέποτε

(απόδοση, υπό Α.Ξ. Καραπαναγιώτου (1893), έκδοση βασισμένη στην Ιλιάδα του J. La Roche.)

'Αλλο απόσπασμα από το ίδιο έργο εδωδά.

ένα παιδί

«Μάς χωρίζει μια αναπνοή» μού είχε πεί η Μιράντα «εγώ εισπνέω, ενώ εσύ φυσάς τον αέρα από τα πνευμόνια σου, προσπαθώντας να τα αδειάσεις. Εγώ θέλω να γεμίζουν, θέλω να πάρω μέσα μου τον κόσμο, γι' αυτό θέλω ένα παιδί... 'Ενα παιδί είναι ο κόσμος μέσα σου».

Μαρία Μήτσορα, Με λένε λέξη (έκδ. Πατάκη, σσ. 156-157).

μαύρα τακούνια

"οράν φάος ηελίοιο" σημαίνει στον 'Ομηρο "ζω"

Σαν σήμερα κηδεύαμε την Τερέζα
'Εβρεχε κι οι πιο πολλές ομπρέλες δεν είχαμε.
Εμείς φτάσαμε με τον ηλεχτρικό, με τα λεωφορεία άλλες.
'Ηταν η Νότα, όλο έκλαιγε, κι η Λόλα –τότε ζούσε
κι η Φωτεινή με μαύρο πανωφόρι κι άλλες που δεν τις ξέραμε
από την πιάτσα της σκοτωμένης.
'Οταν κατέβασαν το φέρετρο, με τα χώματα να το σκεπάσουν
βγήκε μπροστά απ' τα φτυάρια, τον ιερέα έπιασε η Χαρίκλεια·
κάτι πήγε να φωνάξει – καθάρματα; γαμημένοι;
'Εκλαιε, δεν μπόραε.
Μείναμε μέχρι που έπεσεν ο ήλιος. Μάς βγάλανε μετά
γιατί τις πόρτες κλείνουνε μόλις βραδιάσει.

Κείνο το βράδυ στης Βιολέτας μαζευτήκαμε.
'Αντρες σ' αυτά δεν είχαμε. Δε θέλαμε.

Γιώργος Χρονάς, από τη συλλογή Τα μαύρα τακούνια (Εγνατία - τραμάκια 1979) – στον άρτι εκδοθέντα συλλογικό τόμο Τα ποιήματα 1973-2008 (Οδός Πανός 2008) σ. 97. Το ποίημα έχει κάτι το καβαφικόν στην εκφορά.

εoρτoλoγικά παλινωδoύμενα

TΗ νύχτα του Πάσχα, στον όρθρο της Ανάστασης, μοιάζει να λειτουργεί οργανικά κάποιος απωθημένος και μυστικός λώρος ζωής που δένει τους ανθρώπους, εδώ στον δικό μας τόπο, με την πίστη. Μιλώ για τους θρησκευτικά αδιάφορους ή τους "άθεους" ιδεολογικά ανθρώπους, που συνάζονται στον περίβολο της εκκλησιάς με μια αναμμένη λαμπάδα στο χέρι, με το απροσδιόριστο εκείνο σκίρτημα της καρδιάς, όταν η ζωή σε παρασέρνει δίχως να μπορεί να αντισταθεί η διάνοια.

Είναι πολύ δύσκολο να μείνεις για λόγους "πεποιθήσεων" έξω από την αναστάσιμη χαρά που μοιράζεται αφειδώλευτα σε όλους, δίχως εξαιρέσεις και επιλογές. Είναι πολύ δύσκολο να αρνηθείς μιαν άλλη κατάσταση ζωής, τόσο αλλιώτικη από την καθημερινή μιζέρια, που ανασταίνεται ξαφνικά, για κάποιες ελάχιστες στιγμές, μέσα στην αναστάσιμη νύχτα.

Μα δεν είναι παρά ένας εφήμερος συναισθηματισμός, θα πουν μερικοί, τίποτα περισσότερο από μια ρομαντική συγκίνηση. Δεν αρνούμαι την αντίρρηση, αλλά δεν μπορώ να αρνηθώ και κάτι που πάει πιο πέρα από την αντίρρηση: ότι στον δικό μας εδώ τόπο οι άνθρωποι δένονται με το εκκλησιαστικό σώμα της πίστης όχι για λόγους θεωρητικών πεποιθήσεων ή ιδεολογικών επιλογών. Δένονται σωματικά, όπως το παιδί με τη μάνα. 'Οσες αλήθειες μεταβιβάζει αυτός ο δεσμός είναι πράξη ζωής και αμεσότητα σχέσης: το κερί και το σταυροκόπημα και το άρωμα του λιβανιού στον αέρα και οι καμπάνες της χαράς και το 'Χριστός Ανέστη', που το ψιθυρίζουν ανεπίγνωστα μέσα στο σκοτάδι τόσα βέβηλα χείλη. Οι ορθόδοξοι προσευχόμαστε με τις αισθήσεις μας, όχι με νοητικά ιδεολογήματα. Γι' αυτό και η σύναξη στην εκκλησία είναι πάντοτε γιορτή και πανηγύρι μυστικής βεβαιότητας για τη ζωή που νικάει το θάνατο.

Δια χειρός Χρ. Γιανν. (δημοσιεύτηκε στη: Ρουμελιώτικη Εστία (αριθμ. φυλλ. 74, Μάρτιος-Απρίλιος 2007) με τίτλο: Τρυφή των πάντων).

Χαρισμένο σε κείνους που διακρίνουν το ζητούμενο αλλά και σ' όλους όσους επιμένουν στην λειτουργική πράξη της εκκλησίας.

εγκαύματα 1, 3

σταυροθεοτοκίον

Ανήρ κρεμάμενος
σταυρού

σχόλιον· "ου γαρ με κτενέεις, επεί ού τοι μόρσιμός ειμι"
ΙΛΙΑΔΟΣ, Χ 13

(στιχομυθία Απόλλωνος του Θεού με τον ήρωα Αχιλλέα,
όστις τον κατεδίωκε μέχρι των πυλών της Τροίης).-