το θαύμα της

λιπαρόν έλαιον εν ληκύθω *

(μία σελίς του παιδικού βίου)

[…] -Τί καλά! και ύστερας δεν θα τρώγω χώμα μητέρα;
-Δεν θα τρώγης γιατί θα σε φυλάγη η Παναγία.
-Είναι μεγάλη η Παναγία μητέρα; […]
-Άμα και χώμα δεν θα τρώγω πλειά ύστερα.
-Μεγάλ' η χάρι σου, Παναγία μου, είπεν η γραία Ασημίνα σταυροκοπουμένη, με το τάξιμο μονάχα, και άρχισε να γυρίζη η γνώμη του. […]

Χαράλαμπος Μπακιρτζής, Πεζά κείμενα με τίτλο Αρχαιολογικαί μελέται (έκδ. Β΄ επαυξημ. Άγρα, Αθήνα 1993, σ. 166). “Το θαύμα της Παναγίας”, ένα άγνωστο διήγημα του Παπαδιαμάντη δημοσιευμένο στο πρώτο λογοτεχνικό περιοδικό της Θεσσαλονίκης, τον Αριστοτέλη (1888-1889) (ό.π., σ. 161). - Το motto εκ του ιδίου (ό.π., σ. 172).

*

Η εικόνα της Παναγίας Πελεκητής: […] υπάρχει εδώ μια εικόνα (ελαιογραφία 0,04Χ0,03 μ.) της Παναγίας με το Χριστό στην αγκαλιά της, έργο ραφαηλικής τέχνης. Δεν εξηγείται πώς η μικροσκοπική αυτή εικονίτσα που θεωρείται και σαν η παλαιότερη, αλλά και θαυματουργός, βρέθηκε εδώ πάνω. Φέρει χρονολογία 1654.

Η τεχνοτροπία της θυμίζει το Χριστό του Πρωτάτου του Αγίου Όρους, το γνωστό έργο του Πανσέληνου. Μάλιστα ήταν η εικονίτσα τούτη στολισμένη με 20 πολύτιμες πέτρες απ' τις οποίες οι 16 αφαιρέθηκαν […]. Μένουν ακόμα, ευτυχώς, 4 ερυθρόχρωμες πετρούλες στο επαργυρωμένο περίβλημά της που έχει μέγεθος 0,21Χ0,23 μ. και που φέρει επάνω του σκαλισμένα αγγελούδια.

Μια απέραντη καλοσύνη ζωγραφίζεται στο χαμογελαστό πρόσωπο της Παναγίας, της οποίας το παιδάκι παρουσιάζει κάτι το αληθινά θείο και αξιοθαύμαστο για τη χαρούμενη εκφραστικότητά του. Η θαυμάσια αυτή εικόνα της Παναγίας της Πελεκητής θυμίζει αναγέννηση.

Πάνος Βασιλείου, ευρυτάν (1929)

Καθηγ. αρχιμ. Αχίλλιος Σιώκας, Ιερά Μονή Παναγίας Πελεκητής (έκδ. Οίκαδε, χ.χ., σσ. 8-9).

*

Μια προσευχή στην Παναγία μας
(την Ταταρνιώτισσα)

Δέσποινα Αειπάρθενε, γλυκεία μας Παναγία,
Βασίλισσα των ουρανών, αγνείας η ωραιότητα,
παρακαλούμε επίβλεψε σ' αυτήν την Αδελφότητα
και χάριζέ της νουν Χριστού και βιοτή Αγία.

Δόσ' της καρπούς του Πνεύματος, Καλή μας Παναγία,
αγάπη, πίστη εγκράτεια, χαρά κι αγαθοσύνη,
πραότητα, χρηστότητα, μακροθυμία, ειρήνη,
κι όλη τη χάρη τ' ουρανού και κάθε ευλογία.

Τα βήματά της λάμπρυνε και άγιασε τους στόχους
κι αξίωσέ την προς το φώς να οδηγεί ανθρώπους.

15-08-1992

[Αγγελική Κουβέλη], Ποιήματα από τα επίγεια στα επουράνια. Οδηγός είναι η Ζωή (Αθήνα 2018, σ. 275).

σύντομος ιστορία των

Και οι Ολυμπιακοί δε αγώνες, πριν ή γείνωσι Πανελλήνιοι, ήσαν τοπικοί, τελούμενοι το πρώτον υπό των κατοίκων της γείτονος εις την Ολυμπίαν Πίσης, ής την θέσιν επέχει σήμερον το χωρίον Μοιράκα. Ανέφερον δε ούτοι την πρώτην ίδρυσιν των αγώνων εις τους μυθικούς χρόνους και συνέδεον αυτούς προς τον Ηρακλέα. Αλλ' η πραγματική έναρξις των αγώνων συμπίπτει προς το 776 π.Χ. Έπειτα δε ου μόνον αντικατέστησαν τους Πισάτας εν τη τελέσει των αγώνων οι κάτοικοι της πόλεως Ήλιδος, κειμένης όπου σήμερον η Γαστούνη, αλλά και έπαυσαν περιοριζόμενοι οι αγώνες εις μόνους τους περιοίκους, επεξετάθη δε η συμμετοχή αυτών και εις τους άλλους Πελοποννησίους. Επί τέλους δε συμμετέσχον αυτών πάντες οι Έλληνες. Αλλ' απεκλείοντο αυτών οι βάρβαροι ούτως, ώστε η συμμετοχή εις τα Ολύμπια εσήμαινε γνησίαν ελληνικήν καταγωγήν. Διό τρανή απόδειξις του ελληνισμού των Μακεδόνων είνε, ότι συνηγωνίσθησαν κατά τους Ολυμπιακούς αγώνας εκ Μακεδονίας βασιλείς και ιδιώται.

[...]

Ούτω κατά μικρόν επί των Ρωμαίων τα διά των αιώνων από τοπικών αγώνων των Πισατών εις παμπελοποννησιακήν και έπειτα πανελλήνιον πανήγυριν μεταβληθέντα Ολύμπια απέβησαν αγών παγκόσμιος, αφ' ού η Ρώμη εκράτει συμπάσης σχεδόν της εις τους αρχαίους γνωστής οικουμένης. Και εξακολουθούσι μεν και κατά τους κατόπιν αιώνας επικρατούντες αγωνισταί Έλληνες, αλλ' Ολυμπιονίκης της διακοσιοστής ενενηκοστής πρώτης Ολυμπιάδος, τω 384 μ.Χ., ανεδείχθη ο εκ των βασιλέων της Αρμενίας καταγόμενος πύκτης Βαρασδάνης.

Μετ' ολίγα δ' έτη, αρχομένης της διακοσιοστής ενενηκοστής τρίτης Ολυμπιάδος, διέταξεν ο αυτοκράτωρ του Βυζαντίου Θεοδόσιος ο μέγας την κατάργησιν των Ολυμπιακών αγώνων.

Το αυτό δ' εκείνο έτος ή το επιόν απήχθη εξ Ολυμπίας εις την Κωνσταντινούπολιν ο χρυσελεφάντινος Ζεύς του Φειδίου, το μέγιστον, μεγαλοπρεπέστατον και καλλιτεχνικώτατον των εν τη ιερά Άλτει αγαλμάτων, κοσμούν τον μέγιστον και επιφανέστατον των εν Ολυμπία ναών, τον του Διός. Πλην δε του ναού τούτου και του αρχαιοτάτου ναού της Ήρας εκόσμουν την Ολυμπίαν πλείστα όσα κτίρια και καλλιτεχνήματα, ιδρυθέντα διά των αιώνων, ιερά, θησαυροί, στοαί, εξέδραι, βωμοί, γυμνάσιον και παλαίστρα, ιππόδρομος, βουλευτήριον των Ηλείων, καταλύματα επισήμων ξένων, οίον το Λεωνίδειον, αγάλματα των θεών, αναθήματα των πόλεων και ανδριάντες των νικητών, συναπαρτίζοντα έν των περιφανεστάτων καλλιτεχνικών μουσείων της Ελλάδος.

Αλλά συν τη καταργήσει των αγώνων ήρχισεν η παρακμή και η καταστροφή έπειτα δε, μετά την εν μικρώ μέρει της Άλτεως βραχείαν εγκατάστασιν πτωχού χωρίου κατά τους βυζαντιακούς χρόνους, και η ερήμωσις.

Δύο φοβεροί σεισμοί κατά τα έτη 522 και 551 υπήρξαν καταστρεπτικοί διά τα κτιρία της Ολυμπίας· μεγάλη δε κατόπιν πλημμύρα του μικρού ποταμού Κλαδέου, όστις περιρρέει τον δεσπόζοντα της Άλτεως Κρόνιον λόφον, εν ώ απώτερον κυλίει τα ύδατά του ο βαθύρρους Αλφειός, μετέβαλε τα πάντα εις πεδίον άμμου. Ούτω κατεκαλύφθησαν πάντα τα ερείπια των αρχαίων κτιρίων πλην ελαχίστων, υπερυψουμένων του ποταμοχώστου εδάφους. Αλλά πάντα τα περισωζόμενα λείψανα των κτιρίων και πλήθος γλυπτών, εν οις και η Νίκη του Παιωνίου και ο Ερμής του Πραξιτέλους, εξήλθον και πάλιν εις το φώς, ότε κατά σύμβασιν μετά της ελληνικής κυβερνήσεως επεχείρησαν ανασκαφάς οι Γερμανοί από του Σεπτεμβρίου 1875 μέχρι του Μαρτίου 1881. [...]

Σπυρ. Π. Λάμπρος, «Σύντομος Ιστορία των Ολυμπιακών Αγώνων», εν τω τομιδίω· Οδηγός των Αθηνών - Επιτροπή των Ολυμπιακών Αγώνων (Αθήναι 1906 - ανατύπωση Αθηναϊκή Βιβλιοθήκη Δήμου Αθηναίων, Αθήνα 2002, σσ. 38, 40-41).

Άλλα αποσπάσματα από τον ίδιο οδηγό εδωδά, μιας και λόγω covid-19 η φετινή ολυμπιάδα Τόκυο-2020 μετετέθη εις το επόμενον έτος.

όρη εις τα θεία ηυλίσθη της ερήμου

Ο δε Νείλος ο ποταμός εξέρχεται από την γήν της Εδέμ
και ποτίζει την Χαμπεσίαν [= Αιθιοπίαν] και την Αίγυπτον
και σεβαίνει τρέχοντας εις την θάλασσαν.*

Ύλην ματαιότητος την σαθράν, έφλεξας Νικάνορ της ασκήσεως τω πυρί,
σού γαρ η καρδία τω έρωτι εφλέχθη· Χριστού του σού Νυμφίου
όν και επόθησας.

Χαίρε, το κατάκαρπον δένδρον της χάριτος

Χαίρε, σύριγξ ο φυσώμενος λεπτή αύρα του Θεού

Στίχοι από τα μεγαλυνάρια μεν εκ του Παρακλητικού Κανόνος (που συνέγραψεν η καθηγουμένη Ισιδώρα Μοναχή Αγιεροθεΐτισσα εκ Μεγάρων) και χαιρετίσματα εκ των Χαιρετισμών εκ παλαιού χειρογράφου (αγνώστου τινός ποιητού) εις τον Όσιον Νικάνορα τον Θαυματουργόν (7η Αυγούστου) (έκδ. Ι.Μ. Αγίου Νικάνορος Ζάβορδας, Δεσκάτη Γρεβενών 2017).

*

οις πάλαι έδειξε Χριστός το πλήρες της φιλίας **

Και αύθις υποκάτωθεν υπάρχει μία στέρνα,
μακάρι να ετύγχανες με φίλον να σ' εκέρνα.
Αφίσταται της εκκλησιάς έως τριάκοντα ουργίας
και όταν εκπληρώσωσι τας θείας λειτουργίας
και ο παπάς κι οι μοναχοί υπάγωσιν εις ταύτην,
μετ' ευφροσύνης και χαράς πάντες παξιμαδίζουν,
κατασκοπούντες τον φρικτόν τόπον οπού αυλίζουν.

*

Επάνωθ<εν> δε της αυτής [ενν. της κορυφής του όρους της αγίας
Επιστήμης στα ανατολικά της Μονής Σινά] καμαρόπετρα πέλει,
εξ ής προβάς ο ήλιος, οπόταν ανατέλλει,
εκπέμπει την ακτίναν του στην κόγχην του βημάτου
της εκκλησίας της σεπτής ακαταφλέκτου Βάτου·
ένθα σημείον έλαβον οι λεφτουργοί [= λεπτουργός, λιθοξόος] του κτίζει<ν>
κατά ανατολάς αυτήν και σεμνώς καλλωπίζειν.

*

Η δε αγία τράπεζα έστι μέσον θεμένη
μετά χρυσινοσηρικά περικεκαλυμμένη,
ως κλίνην πορφυρόστρωτος Χριστού του βασιλέως.

*

Παρόδευσον και άπιθι μέχρι δύο σταδίων
και μέλλεις πέτρας εφευρείν μετά λεπτών κλαδίων.
Αύται δε πέτραι λέγονται της παναγίας Βάτου·
θεόθεν γαρ προζωγραφέν εκ προνοίας αφάτου.
Συλλέξας λάβε μετά σού, άγε εις την οικίαν,
αλέξημα γαρ πέλουσιν εις πάσαν μαλακίαν,
εις ρίγον, εις κεφαλ<αλ>γίαν και άλλην αρρωστίαν·
τοις έχουσιν ευλάβειαν παρέχουν ευρωστίαν.

*

Εκεί γαρ [ενν. στη θάλασσα της Ραϊθού] μέλλεις κατιδείν
φυτών ποικιλοχρόων
βλαστήματα βλαστάνοντα εκ του βυθού αθρόον.
Ομοίωμα μεν έχουσι φυτών και βλαστημάτων,
τη αληθεία μεν εισίν πέτρες εξ αυτομάτων.
Χαράν χαρίσει αληθώς θαρρών εν παραδείσω
εστάναι ταύτα καθορών, λέγων: «Τίνα κρατήσω;
Τίνα δρέψομεν εξ αυτών; Τίνα δε και αφήσω;
Έκαστον έχον το τερπνόν· ποίον να προτιμήσω;»
Κοκκινοπρασινόχροα, κιτρινοβυσσινάτα,
πορφυροκυανίζοντα πέλουν ασπροχιονάτα.
Ταύτην γουν την ευπρέπειαν της τοιαύτης θαλάσσης
εμοί δοκεί ουκ άλλοθεν ειργάσατο ο Πλάστης.

Σ. Καδά, Προσκυνητάρια του αγίου και θεοβάδιστου όρους Σινά από δέκα ελληνικά χειρόγραφα 16ου-17ου αι.. Πέντε αποσπάσματα εκ της Ιστορίας του αγίου όρους Σινά, και των περιχώρων αυτού, έτι δε και των καθ' οδόν τοποθεσιών, ως και των πάλαι γεγονότων θαυμάτων τεραστίων. Ποίημα κυρίου Παϊσίου μητροπολίτου Ρόδου (έκδ. Ιδρύματος Όρους Σινά, Αθήνα 2003, σσ. 154, 160, 169, 201, 207). - Απ' όπου και το δεύτερο motto (ό.π., σ. 167).

-----
* Το αρκτικό όμως motto εκ του χειρογράφου Περί του αγίου και θεοβαδίστου όρους Σινά κατά το χειρόγραφο Κουτλουμουσίου 390.2, όπως δημοσιεύθηκε στο: Σ. Καδά, Προσκυνητάρια του αγίου και θεοβάδιστου όρους Σινά από δέκα ελληνικά χειρόγραφα 16ου-17ου αι. (έκδ. Ιδρύματος Όρους Σινά, Αθήνα 2003, σ. 149).

off limits

Έχουμε καλωδιώσει το μονοπάτι «Χο-Τσι-Μιν»
σαν φλιππεράκι σε σφαιριστήριο
και το βάζουμε στην πρίζα κάθε βράδυ.*

[…] το ταραγμένο καλοκαίρι της εισβολής στην Κύπρο και της Μεταπολίτευσης, εκεί που για πρώτη φορά έπιασε στα χέρια του μια εφημερίδα με την ονομασία Neue Zürcher Zeitung, είτε λίγο αργότερα, το φθινόπωρο, στην Γερμανία, όπου πήγε για να σπουδάσει (τα χρόνια εκείνα πολλοί σπούδαζαν στην Ιταλία και τη Γερμανία, σε βαθμό που πολλοί μιλούσαν τότε για «φοιτητικό κίνημα», με τους συλλόγους και τις παρατάξεις του, κάποιοι από τους παλιότερους μάλιστα σπούδαζαν στην Αυστρία, τη Βιέννη και το Γκρατς, μια πόλη στην οποία όμως δεν είχε παίξει φλίππερ), σε μια Spielhalle ακριβώς απέναντι από το Πολυτεχνείο της πόλης, με αρκετά μπαρ στην πρόσοψη των κτηρίων που έβλεπαν στον κεντρικό δρόμο, στις πόρτες των οποίων στεκόντουσαν κορίτσια με έντονα χρώματα και βαθιά ντεκολτέ, και κάποιες, λιγοστές, «σπασμένες» κυρίες που σε καλούσαν για ένα ποτό (υπήρχε ακόμα η συνοικία με τα «σπίτια», στους τοίχους των οποίων ήταν γραμμένο με βαθύ κόκκινο και μεγάλα γράμματα OFF LIMITS, προφανώς για τους Αμερικανούς στρατιώτες, που ήταν εγκατεστημένοι μετά τον Πόλεμο), όμως αυτός προτιμούσε τις μεγάλες αίθουσες, με τα φλίππερ, τα ηλεκτρονικά και τα μπιλιάρδα.

Στην σοβιετική Ρωσία έχουν αναλάβει κάποιοι να ανυψώσουν σε
ανώτερες μορφές ζωής 100 περίπου εκατομμύρια καταπιεζόμενους ανθρώπους.
Ήταν αρκετά παράτολμοι, για να τούς στερήσουν το «ναρκωτικό» της θρησκείας,
και ήταν τόσο σοφοί, ώστε να τούς δώσουν σεξουαλική ελευθερία μέσα σε λογικά όρια,
ενώ ταυτόχρονα τούς επέβαλαν τους πιο απάνθρωπους καταναγκασμούς
και τούς αφαίρεσαν κάθε δυνατότητα ελευθερίας της σκέψης.**

Κ. Καλφόπουλος. Φλίππερ (έκδ. Greek infografics, σ. 33). - Το motto εκ του ιδίου (ό.π., σ. 36). - Η κατακλείδα όμως, εκ του Σίγκμουντ Φρόϋντ, Ο άνδρας Μωϋσής και η μονοθεϊστική θρησκεία (μτφρ. Λευτέρης Αναγνώστου, έκδ. Επίκουρος, Αθήνα 1997, σσ. 135-136).

να συλλέξωσιν σύκα

Ενώ ο Ιμπραΐμ επετύγχανε τόσον εν Ακαρδία, αιφνίδιον κίνημα κατά της γραμμής της συγκοινωνίας του τον ανησύχησε. Ταραχώδης συνάθροισις 4 χιλ. Μεσσηνίων και Λακώνων κατέλαβεν εξ εφόδου την πόλιν Νησί, και μετά πείσμονα πάλην, καθ' ήν 50 εκ των εφορμώντων έπεσον, διεπέρασεν εν μαχαίρα τρεις λόχους πεζικού των Αράβων σταθμεύοντας εκεί. Ο σκοπός των ήτο εντούτοις να συλλέξωσιν την συγκομιδήν των σύκων και, αφού εξετέλεσαν τούτο, απεσύρθησαν εις τα απρόσιτα ύψη των.

*

Περί την 19 Σεπτεμβρίου [1825] η εκστρατεία εν Πελοποννήσω είχε συντελεσθή, και ο Ιμπραΐμ, του οποίου οι πόροι είχον αρχίσει να εκλείπωσι, έμενεν αργός, περιμένων στόλον και στρατόν εξ Αλεξανδρείας. Δι' όλου του θέρους, ο λοιμός έκαμνε θραύσιν εις Κορώνην, Μοθώνην και Νεόκαστρον, αλλά δι' υγιεινών προφυλάξεων τον απέκλεισεν έξω του στρατοπέδου του.

Ο Ιμπραΐμ Πασάς είχε στρατιωτικόν δαιμόνιον, και ηγάπα τον πόλεμον χάριν αυτού του πολέμου· εις το πεδίον έζη λιτώς όσον ο ελάχιστος στρατιώτης, αλλ' επεδείκνυεν εις τα καταλύματά του πολλήν μεγαλοπρέπειαν, στεγαζόμενος υπό ευρείαν σκηνήν από ινδικά σάλια, στεφομένην διά χρυσής σφαίρας, κ' εστρωμένην με περσικούς τάπητας και με μεντέρια από μεταξωτά του Λουγδούνου· πέριξ αυτής ήσαν κατεσκηνωμέναι αι μοίραι του στρατού του μετ' ανοικτών χώρων δι' ασκήσεις.

Εις τας μάχας συνείθιζε να περιέρχεται έφιππος όπισθεν των ταγμάτων του, κατακόπτων πάντα στρατιώτην δεικνύοντα κλίσιν να καταλίπη τας τάξεις. (Είς των αντιπάλων του (ο Γενναίος Κολοκοτρώνης) παρεδέχθη το ίδιον σχέδιον, περιπατών όπισθεν των ανδρών του μετά μεγάλης ράβδου, και μη φειδόμενος της χρήσεώς της).

Είχε την φιλοδοξίαν να θεωρήται ως πεπολιτισμένος πρίγκιψ, και ως είς των ηρώων της εποχής, ήτο ευπροσήγορος προς τους Ευρωπαίους, και τακτικά ελάμβανε τας γαλλικάς εφημερίδας, τας οποίας ο δραγομένος του, Αρμένιος, μετέφραζε δι΄αυτόν. Καίτοι δεν διεξήγεν ακριβώς τας εχθροπραξίας κατ΄αρχήν εξολοθρεύσεως, πολύ όμως απείχε τού να είνε μαλακός, κ' ενίοτε διέπραττε προς τέρψιν του πράξεις ιδιοτρόπου σκληρότητος.

Κατά την πρώτην άφιξίν του, εκολακεύετο ότι οι Έλληνες δυνατόν να επείθοντο να υποταχθώσι, και διά τούτο περιέστειλε την βαρβαρότητα του στρατού του, κ' εφέρθη μετ' ελευθεριότητος προς τους ηττημένους· αλλ' όταν είδεν ότι επέμενον εις την αντίστασιν, κατέστη αδιάφορος προς την διαγωγήν των στρατιωτών του, επιτρέπων αυτοίς να δουλαγωγώσι και να σφάζωσιν όσον ήθελον.

Οι επιφανείς μεταξύ των αιχμαλώτων του δεν εδοκίμαζον πολύ κακήν μεταχείρισιν, αλλ' η θέσις των άλλων ήτο αθλιότης αυτόχρημα. Αγορά είχε ανοιχθή εις Μοθώνην προς πώλησιν νεαρών προσώπων εκατέρου του φύλου, και οι έφηβοι αιχμάλωτοι, φορτωμένοι με σίδερα, σφραγισμένοι ως κτήνη, ανηλεώς τυπτόμενοι, και πολλάκις σφαζόμενοι από τους φύλακάς των, ριπτόμενοι την νύκτα εις δυσώδεις ειρκτάς, ειργάζοντο δι' όλης της ημέρας, εωσότου ετοιμασθώσι πλοία διά να τους μεταφέρωσιν εις Αίγυπτον, όπως αγγαρεύωσιν εκεί ως ανδράποδα διά το λοιπόν της ζωής των.

Το παλαιόν τουρκικόν σύστημα του αποκεφαλίζειν, ή ανατινάσσειν εκ κανονίου, πάντα άρρενα αιχμάλωτον ηλικίας υπέρ τα δεκαέξ έτη, δύναται να θεωρηθή οπωσούν φιλανθρωπότερον.

Αι δηώσεις του βεβαίως εμεγαλοποιήθησαν· έκαυσε τας οικίας (όχι μεγάλη ζημία εν Ελλάδι, όπου ευτελώς κτίζονται), και ήρπασε προς ιδίαν χρήσιν του συγκομιδάς, ποίμνια και αγέλας· αλλά δεν κατέστρεψεν ασκόπως τους ελαιώνας, τας συκάς και λεμονέας, τας αποτελούσας τον κύριον πλούτον της χώρας την οποίαν ήλπιζε τάχιστα να καταστήση κτήμα του.

Θωμάς Γόρδων, Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως (μτφρ. Αλ. Παπαδιαμάντης, έκδ. ΜΙΕΤ, Αθήνα 2015, τ. Γ΄, σσ. 52, 53-55).

ταραχθείς από την συμμαχίαν με τους Τούρκους

Ο Γκούρας, ταραχθείς από την συμμαχίαν του Οδυσσέως με τους Τούρκους, αρτίως ήρχιζε την αναδρομικήν πορείαν του προς την Αττικήν, και ο Κωλλέτης είχεν ανακληθή εις την πρωτεύουσαν από τον φθόνον των συναδέλφων του· διάβημα ασύνετον κατά την στιγμήν εκείνην, και λίαν απαρέσκον εις τους Ρουμελιώτας. Εντούτοις μεγάλη δραστηριότης ανεπτύχθη εις παρασκευάς όπως αντισταθώσιν κατά των Αιγυπτίων· από την Αχαΐαν τα στρατεύματα έτρεχον προς την Μεσσηνίαν [...]

*

Όταν οι Έλληνες έμαθον περί τον χρόνον τούτον [1825], ότι ο Μεχμέτ Αλής ήτο διατεθειμένος να στείλη νέαν εκστρατείαν κατά της Ελλάδος, ότι τρία τακτικά συντάγματα είχον βαδίσει από το Κάϊρον προς την παραθαλασσίαν, και μεγάλη αρμάδα από φρεγάτας και μεταφορικά ητοιμάζετο, ο Ψαριανός ήρως συνέλαβε το παράβολον σχέδιον να μηδενίση τας ετοιμασίας του Αντιβασιλέως εις αυτόν τον λιμένα της Αλεξανδρείας.

Με το ίδιόν του και δύο υδραϊκά βρίκια, εσκευασμένα εις πυρπολικά, έπλευσε την 23 Ιουλίου [1825], συνοδευόμενος από το πολεμικόν βρίκιον του Κριεζή και την κορβέτταν «Θεμιστοκλέα», πλοιαρχουμένην από τον Εμμανουήλ Τομπάζην, όστις εξετέλει χρέη μοιράρχου.

[...[ έν αιγυπτιακόν βρίκιον με 16 κανόνια αναφλέχθη, και ετινάχθη εις τον αέρα, αλλ' οι επαναστάται ηλίευσαν από τα κύματα 81 ναύτας και πεζοναύτας εκ του πληρώματός του. […]

Οι Έλληνες συνήντησαν, αντικρύ της Αττάλειας, έν άλλο τουρκικόν εμπορικόν πλοίον, μετά 95 ανδρών, οίτινες υπετάχθησαν μετά βραχείαν αντίστασιν, και την εσπέραν της 13 [Αυγούστου 1825] επανήλθον εις Ύδραν, απολέσαντες μόνον δύο ναύτας φονευθέντας καθ’ όλην την εκδρομήν, και τέσσαρας πληγωμένους. Είχον την γενναιοφροσύνην ν' αποβιβάσωσιν επί της ασιατικής ακτής όλους τους αιχμαλώτους των, ως και τον λιμενάρχην Αλεξανδρείας.

Το έκτακτον τούτο της φιλανθρωπίας παράδειγμα πρέπει ν' αποδοθή εις την επιθυμίαν την οποίαν ησθάνοντο να εξαλείψωσι την κηλίδα φοβεράς ωμότητος διαπραχθείσης εν Ύδρα, και την οποίαν αλγεινόν χρέος μας είνε να διηγηθώμεν.

Το πλοίον του Αθανασίου Κριεζή ανετινάχθη εις Βάτικα, Ιουνίου 11, μετά του πλοιάρχου, ενός των αδελφών του, και 60 ανδρών, καταστροφή αποδοθείσα από 11 επιζήσαντας εις την εκδίκησιν ενός Τούρκου σκλάβου, εις τον οποίον ο Κριεζής είχε δώσει ράπισμα.

Επειδή πλείστοι των Υδραίων συνδέονται δι' αγχιστείας, ολίγαι ήσαν οικογένειαι τας οποίας το συμβάν τούτο δεν ελύπησε, και ευθύς ως διεδόθη η είδησις, ο λαός, φυσικά μανιώδης, εξηγέρθη, και διαρρήξας τας πύλας της ειρκτής κατέσφαξε με τα γιαταγάνια τους αιχμαλώτους τους φερμένους τελευταίον από την Σύραν, όπως και άλλους Μουσουλμάνους από πριν συλληφθέντας, ώστε ο αριθμός των σφαγέντων ανήλθεν εις διακόσιους.

Θωμάς Γόρδων, Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως (μτφρ. Αλ. Παπαδιαμάντης, έκδ. ΜΙΕΤ, Αθήνα 2015, τ. Γ΄, σσ. 17, 37, 38-39).