η ψευδαίσθηση επανάσταση

κι ας δώ κ' εγώ την φύσι λόγο,
κάνε την είχε ερωτικά ποιήσει ο λογισμός μου,
παλιέ μου φίλε τί γυρεύεις;*

Ηλίας Λάμβδα: Εγκοπών Α΄

Το ημερολόγιο

29 Φεβρουαρίου
[...]
Σήμερα το πρωί. Τρίτο σχεδίασμα. Κατόπιν ξαναδιαβάζω τον «Πρόλογον περί του βίου και των έργων του ποιητού» του Παλαμά. Πενία. Απορία. Σημαδεύω κάποια πράγματα. Ο γέροντας της Ασκληπιού φρικτά, απροσδόκητα όμοιος με το γερόντιον της Αλεξάνδρειας. Ιδία η προς εαυτόν κίνησις, ιδία η εγωιστική αντίληψη. Αγαπημένοι, πολυαγαπημένοι Νάρκισσοι.

Μια υπόσχεση. Αυτό το τετράδιο να συνεχιστή. Να γίνη η ημερολογιακή εγκοπή τόπος ζωής και η φτωχή ημέρα μέλος του φανταστικού, του ηδονικού σώματος της Λογοτεχνίας.

1 Μαρτίου
[...]
Ώρα δέκα το πρωί. Διαβάζω το «Le Cimetière Marin». Ο Valéry, από μάγος της άλγεβρας, ταχυδακτυλουργός της αριθμητικής.

2 Μαρτίου
Ενέδρα νηφάλια, για διάβασμα. Ξανακύτταξα το «Ο Καβάφης του Σεφέρη». Κτερίσματα και ψιμύθια, αλειτούργητα λείψανα, μιας οργανωμένης ευαισθησίας η οποία δεν καταδέχτηκε, δεν αξιώθηκε να τραπή σε ευαίσθητο όργανο-πληγή που διαπυούται προτού ματώση.

Μ' όλο που γυροφέρνει, ποίημα το ποίημα, τρόπο τον τρόπο, τον Λογιστή της Αλεξάνδρειας, ο Σεφέρης δεν ακούει (δεν μπορεί να ακούση) την αλφάβητο της καβαφικής στίξης.

Μού έτυχε, μελετώντας τον κοινότοπο αυτόν διπλωμάτη, να μουρμουρίσω: καιρός να πιούμε την μπύρα μας στον κοντινότερο καφενέ.

*

Φίλοι, αυγές, ίσκιοι

Νάσος Βαγενάς

[...]
Κι είμαστε πια ένας «ασπούδαχτος» τυπογράφος είμαστε
τώρα και εσαεί ο Πάτροκλος Γιατράς, πολιτικός κρατούμενος,
μεταφραστής.

Πεθαίνουμε Πάτροκλε, σ' ένα δωμάτιο φτωχικό του Πειραιά.
Μια αδαής σπιτονοικοκυρά θα κλείση τα μάτια μας εν ειρήνη
κι ύστερα θα πετάξη τα χαρτιά μας στα σκουπίδια. Προς το τέλος
μάς μέλλεται να εγκωμιάσουμε ό,τι μισήσαμε· αυτό ακριβώς που
επιθυμούμε.

Η ψυχρή σελήνη, το στήθος τρυφερό μιας γυναίκας, η ψευδαί-
σθηση επανάσταση,
το συρματόπλεγμα τής Μακρονήσου σεληνιασμένο, ο μονότονος
αντίλαλος των ιάμβων.
Όνομα δεν έχουμε. Τα στήθη μας, τα μπράτσα μας, τα πρόσωπά
μας
συμφύρονται. Σιγά σιγά το αληθινό μας σώμα σχηματίζεται.

Λέγομαι Πάτροκλος Γιατράς. Πριν γεννηθώ εν δόξη και τιμή και θαύματι, για σάς τους δυό έχω πεθάνει.

Ηλίας Λάγιος, Πράξη υποταγής (έκδ. Ερατώ, Αθήνα 2000, σκόρπιοι στίχοι, σσ. 32, 32-33, 51-52). - Το motto εκ του ιδίου (ό.π., σ. 33).

τα μάτια σου αντανακλούν αθανασία

Επιστολές στην Ξένη

[...]

Πάσα στιγμή, λοιπόν, η αιώνια υπαρκτή, ναυτόπαις άνεμος
φυσάει παντοτινός, τα μάτια σου αντανακλούν αθανασία.
Δεν είναι, λέω, παράξενο να μ' αφανίζη η παρατόση δωρεά;
να καταπίνω τα φωνήεντα της αναμονής μου;

[...]

*

Το ονειρολόγιο

[...]

Maunochoth DD37ψδ'οο'IV
Υοσκύαμος, περίφοιτος, διαστήτην. Τρία ατόφια ποιήματα στα χέρια μου και δεν έχω ράφι να τ' ακουμπήσω.


Belzebouël α'
Πως ήμουνα στην κακοτοπιά της μοναχής αποδημίας, και μήτε μ' έγνοιαζε το στεγνό έδαφος, ούτε την θάλασσα που με περίμενε μπροστά άμαυρη και μεγάλη την φοβόμουν παρά, που με έθλιβε να μην υπάρχη αρτινή πορτοκαλιά να την μυρίσω φεύγοντας.

[...]

Pucel 7144286539722286L
Πως ήμουν ναυαγός μες στο μυαλό μου· και δεν υπήρχε πετεινό να δέσω στο ποδάρι του γραφή, να μού μηνύσω.

[...]

Sargatanas

Φτωχό μου σώμα, υλικόν κατεδαφίσεως.

*

Ο μέσα τόπος

[...]

Ο φόβος που μ' ασπάστηκε τρυγόνα, έχει μεθύσει.
Να θάλλω, λίγο, ρήγισσα των ίσως και πουλιών...

*

Millenium

[...]

Σ' όλα τα μάτια μια τυφλή αιωνιότητα.

[...]

Ποιός μετέφρασε πλήρη τον συλλαβισμό των πουλιών;

Ηλίας Λάγιος, Πράξη υποταγής (έκδ. Ερατώ, Αθήνα 2000, σκόρπιοι στίχοι, σσ. 65, 78, 79, 79, 91, 98, 99).

μύθος υπερφυής και δόλιχος, έμμετρος

«Μες στην καρδιά μας οι θεοί γεννιούνται,
μες στην καρδιά μας οι θεοί πεθαίνουν».
Ν. Κρανιδιώτης

Ι

Στην άμιλλα αρχαίων λαών
ποιός θε να πεί το πιο μεγάλο ψέμα
σκαρφίστηκαν αρίφνητες 'γεννήσεις'
με μύθο εκκωφαντικά Υπερφυή...

Όμως, απ' όλες τις γεννήσεις, τρεις είναι
οι πιο τρανές που εντυπωσιάζουν
κι αφήνουν ενεούς τους αφελείς.

Πρώτος λοιπόν τρανταχτός Μύθος Υπερφυής
η 'Αμήτωρ' θεά Αθηνά
που εκμαιεύτηκε απ' το 'κάφκαλο'
του Σεξουαλαρσίζη θεού Δία!...

Μα ακολούθησε έτσι σαν εκδίκηση
κι απάντηση ίσα κι όμοια προς τον κερατιάρη
ο Μύθος του 'Απάτορα' θεού Άρη
που τον 'παιδόπιασε' η θεά Ήρα
'οσφραίνοντας' ευφραντικά το Άνθος
της 'σπερματόγονης' Ανθούσας!!!

Και να! Στερνά από δεκαριές αιώνες
χειροπιαστή πλαστογραφία Μύθου Υπερφυή:

Ολόλευκος κι ανέγκιχτος,
μοσκομύριστος Κρίνος,
ποτισμένος με αχνιστό θεϊκό... σπέρμα (!)
(κατά διαβεβαίωση ψευτομυθομανών).

Και κρατημένος (ο Κρίνος)
σε κρινοδάχτυλα Αγγέλου αμφιβόλου... φύλου
προσφέρθηκε σε Άσπιλη (το κατά πόσο;) Παρθένα.

Κι αυτή, με αγαλλίαση 'εμύρισε' τον κρίνο
καιαιαι Ώωωτί θάμα Μέεεγα!
(πάλι με διαβεβαίωση μυθομανών).
Ε π ε τ ε λ έ σ θ η
(όχι από τη μήτρα, μα από τα ρουθούνια!!!)
Η 'πρώτη' τεχνητή 'γονιμοποίηση',
κοσμοϊστορική, μοναδική
κι ανεπανάληπτη στη διαδικασία της
για όσους βέβαια τυφλώττοντες πιστούς
που δε γνωρίζουν
της θεάς Ήρας το 'Ανθόπιασμα'...


ΙΙ

Όντας γλυκοσουρούπωνε,
έπεμπε γνέψιμο ερωτιάρικο
ο Αλεξαντρινός πάλε ποτέ Φάρος
στους κρεμαστούς κήπους της Βαβυλώνας.

Και οι κήποι οι Βαβυλώνιοι, με τη σειρά τους
αναστενάζαν ποθοπλάνταχτα ψελλίζοντας:
Αχαάχ! τι ομορφότεροι,
τί σπουδαιότεροι που θά 'μασταν
αν ορθωνότανε ανάμεσό μας
καν της Ακρόπολης ο Παρθενώνας
καν ο Ναός του Ολύμπιου Δία, που,
αν κι ερειπωμένος, μεγαλόπρεπα
φαντάζουν οι καλλίγραμμες κολόνες του
όσες ορθές κι όσες οριζοντίως βρίσκονται...
......................................................................
θαυμάσιες περιγραφικές εικόνες
φουτουροειδυλλιακής μαγείας:
φιλεί ο Υμηττός τη Σαρακίνα, μα
και τα Μάταλα με τις αγριοσπηλιές.

Του βρόντου χορεύει η εφτάπεπλη Σαλώμη(!)
γιατί (εξόν απ' τους αιώνιους κι αγιάτρευτους
σερνικούς ηδονοβλεψίες),
ο ξέφρενος ντερβίσης και στριπτίζης
οίστρος της
αφήνει ασκαντάλιστες τις Σουφραζέτες
που όντας ξαπλωμένες
στα παχιά ντιβάνια τους
χαϊδεύουν από εθισμό τα... εφηβαία τους!,,,

Τριαντάφυλλος ή Λευτέρης Παπάζογλου, Μύθος υπερφυής και δόλιχος έμμετρος (Πρόταξη μικρού δοκιμίου Ποίησης), (έκδ. Intenational time, Αθήνα 1991, σσ. 76-77).

τούτη η απολογία μου και κρίνετέ με

Λεσβιακό έρωτα απολάβαιναν
δυό βάρκες ξέμπαρκες στ' ακροθαλάσσι
ξεκάρφωτες κι ανάστροφες σα δυό παντούφλες *

Ορέστης απολογητικός

Με δόλο απέκτειναν το Γεννήτορά μας
Αγαμέμνονα, Βασιλέα των Μυκηνών.
Με πραξικόπημα και μεις
τούς βγάλαμε απ' τη μέση
πρώτον τον Αίγισθο κι απέ όσους τριγυρινούς
που καλοτρώγαν και αδρά πλερώνονταν
να τούς κρατούν τα μπόσικα στην τυραννία.
Τη Μάνα μας εμείς δεν αποκτείναμε
κι όρκο τον πιο βαρύ του κόσμου παίρνω!
Μόνη της μαχαιρώθη όταν το σπαθί
μου έπεσε απ' τα τρεμάμενά μου χέρια.
Και ενώ τάχα παρακάλειε φοβισμένη
για τη ζωή της δείχνοντας ολόγυμνα
τα στήθια της που όντας παιδιά μάς βύζαξαν,
σκύβει στη Γης, αρπάζει το σπαθί και,
σα Μαινάδα τρομερή ορθώθηκε
να μάς σπαθίσει! Αλλά στη βιά της γλίστρησε
και στην καρδιά ίσια καρφώθηκε
λες από θέλημα θεού ή θέλημα της Μοίρας...
Τούτη η απολογία μου και κρίνετέ με.

(Απόσπασμα από σχεδίασμα σχετικού
θεατρικού έργου)

*

Παραλληλισμοί

Τό 'να βουνό ψηλότερο,
τρανήτερο από τ' άλλα.
Ο ένας Ωκεανός, πλατύτερος,
βαθύτερος των άλλων.
Τό 'να οφφίκιο, πιο τρανό των άλλων
κι ως λέει κι η παροιμία:
«Ο Αγάς άλλον Αγά έχει!»
Ο ένας παλιάνθρωπος (φονιάς,
απατεώνας, πόρνος, ψεύτης, κλέφτης)
τρανήτερος λαμπρότερος των όμοιών του.
Και τέλος των τελώνε:
ο ένας Ήρωας, τραχύτερος των άλλων
κι αντίστροφα: ο ένας δειλός,
δειλότερος των άλλων, τόσο,
που ο δύστυνος λαγός ανάβαλε
το απελπισμένο πνίξιμό του σαν απείκασε
νάν' πιο κιοτήδες απ' αυτόν οι βάτραχοι
που πήδαγαν του σκοτωμού στο βαλτονέρι
για να σωθούν, μόλις αντίκρυσαν
τον ίσκιο, που έπεφτε στη γή απ' τις αφτάρες
τού παραλίγο 'αυτόχειρα' κιοτή ...λαγού! ...

*

Στρεβλές ψυχές

Ειδών-ειδών ψυχές χαρμάνι...
Είναι ψυχές εσωστρεφείς που δε ζημιώνουν,
δεν εξοργίζουν, δε θυμώνουν κανέναν
και ζούν στην 'άπλα' ή στο ΄'στένωμά' τους
νιάζοντας μόνο για την πάρτη τους.
Κι είναι ψυχές που δεν τολμούν κακό να κάνουν
μα ούτε και το καλό στοχεύει ο νούς τους.
Γι' αυτό κι ο Δάντης Αλιγκέρης
στη Θεία Κωμωδία του, τούς έδωσε
θέση αιώνια στους προθαλάμους τού Υπερπέραν
όπου η πόρτα τους δεν οδηγεί
μήτε σε κόλαση μα μήτε σε παράδεισο.
Αλλ' όσο οι εσωστρεφείς κι οι άκακες ψυχές
είναι ακίνδυνες,
τόσο οι στρεβλές και καταχθόνιες ψυχές
κακό αγκάθι, που αγκιλώνει
ακόμα και τον ίδιο εαυτό τους!
Χαιρέκακες ψυχές, μικροπρεπείς,
ζηλιάρες, αναλφάβητες κι ανάγωγες
που παρασταίνουνε τον κομπορήμονα.
Γι' αυτό, σ' όποια μα σ' όποια κι αν οδηγηθούνε
Κόλαση, σίγουρα μικροτιμωρία θά 'ναι...

Τριαντάφυλλος ή Λευτέρης Παπάζογλου, Μύθος υπερφυής και δόλιχος έμμετρος (Πρόταξη μικρού δοκιμίου Ποίησης), (έκδ. Intenational time, Αθήνα 1991, σσ. 72, 82, 83). - Το motto οι αρκτικοί στίχοι από το ποίημα «Μοντέρνοι στίχοι, ευτράπελοι» εκ του ιδίου (ό.π., σ. 91).

συγχρονίστηκε με την ευρωπαϊκή

«τη μουσική (στην ποίηση) πρώτα κι απ' όλα νά 'χετε στο νου σας.
Όλα τ' άλλα δεν είναι τίποτ' άλλο παρά τεχνικά λόγια»
Βερλαίν *

[...] αφού πια η Δημώδης Ποίηση έδωσε τη θέση της ή συγχρονίστηκε με την ευρωπαϊκή, παρακολουθώντας και αφομοιώνοντας τάσεις-Σχολές, ήταν φυσικό να ακολουθήσει κι όλες τις νεότερες αναζητήσεις.

Και σαν πρώτο δεδομένο ήταν κι αυτό που προηγήθηκε και στις μεγάλες χώρες: η απαλλαγή απ' τους δυό ανυπόφορους τύραννους, δηλαδή τον προκαθορισμένο αριθμό συλλαβών όλων των στίχων ενός ποιήματος και την αψεγάδιαστη ρίμα, που δύσκολα και σπάνια τα κατάφερναν τέλεια και τα δυό, ακόμα και δόκιμοι ποιητές.

*

Αξιοσημείωτο ότι, ενώ ο Φουτουρισμοσουρρεαλισμός προκαλούσε με την ακατάσχετη 'παραγωγή' του Ευρώπη, Αμερική, Ρωσία, εδώ, ακόμα και στη δεκαετία του 1920, περιορίζονταν οι ποιητές μας στα γνωστά ποιητικά πλαίσια. Ώς που το 1930 είδαν το φώς της δημοσιότητας τα πρώτα φουτουριστοσουρρεαλιστικά ποιήματα του Θ. Ντόρρου. Τον επόμενο χρόνο παρουσιάστηκαν τολμηρότερα αλλά και 'τεχνικότερα' ποιήματα του Γ. Σεφέρη, όπου μαζί του συμβαδίζανε, με το δικό του βέβαια ύφος ο καθένας, οι: Α. Εμπειρίκος, Οδ. Ελύτης, Δ. Αντωνίου και ο πιο πιστός ώς το τέλος της ζωής του φουτουριστοσουρρεαλιστής Νίκος Εγγονόπουλος που με τα ποιήματά του προκαλούσε ποικίλες αντιδράσεις και κριτικές.

*

Με το παραμέρισμα λοιπόν της μετρικής και στιχουργικής της Ποίησης που τυραννικά απαιτούσε στίχους σοφά μοιρασμένους στο χαρτί με άψογες ρίμες, με μουσικές συνηχήσεις ή συνιζήσεις, με αποφυγή χασμωδιών και προπαντός τη χρησιμοποίηση ελεύθερα όλων των λέξεων, απλοποιήθηκαν φαινομενικά σε τέτοιο σημείο οι προϋποθέσεις, που ο καθένας νομίζει απλό παιχνιδάκι το 'σκάρωμα' ποιημάτων.

Μα δεν είναι έτσι. Δυστυχώς και η φουτουρισμοσουρρεαλιστική ποίηση έχει τις δυσκολίες της: κυνηγήματα κι επιλογή εντυπωσιακών λέξεων (λεξιθηρία) και παράλογο, παράταιρο συνταίριασμα φράσεων έτσι που να μη μπορεί να βγάλει νόημα ο αναγνώστης ή ο ακροατής.

*

Άραγες νά 'ναι σωστή η γνώμη πως όσοι δε μπορούν να μιμηθούν ή ν' αποχτήσουν την καλλιλογία ύφους, γλώσσας, δεξιοτεχνίας, αρμονίας και λοιπών χαρισμάτων άξιων ποιητών-λογοτεχνών, καταφεύγουν απελπισμένοι σε παράλογες επινοήσεις μ' αποτέλεσμα να κατασκευάζουν τα γνωστά γριφώδη κι εκτρωματικά, επικαλούμενοι μια νέα τάχα αισθητική με τις δικές της τάχα εκφραστικές αναζητήσεις;

*

Ωμή διαπίστωση πως η κατάργηση της Στιχουργικής και γενικά των κανόνων της Ποίησης, άνοιξε το δρόμο μιας ποιητικής παραγωγής και υπεραφθονίας, ολοφάνερα περισσότερο από χόμπυ παρά από ποιητικό πάθος.

Τριαντάφυλλος ή Λευτέρης Παπάζογλου, Μύθος υπερφυής και δόλιχος έμμετρος (Πρόταξη μικρού δοκιμίου Ποίησης), (έκδ. Intenational time, Αθήνα 1991, σσ. 42, 43-44, 44). - Το motto εκ του ιδίου (ό.π., σσ. 46-47, 48, 55).

μετρική της ποίησης

[...] η τέχνη της Στιχουργίας, ξεκινώντας κι αυτή από πολύ παλιά διαμόρφωσε τη Μετρική της Ποίησης, δηλαδή τη βάση του Ρυθμού με τα τρία συστατικά: α) την προσωδία, β) τη συγκεκριμένη μετρική, και γ) τις ποιητικές φόρμες.

ΠΡΟΣΩΔΙΑ: Η ομιλία των αρχαίων Ελλήνων -ιδίως όταν απάγγελναν ή όταν τραγουδούσαν- αποτελούνταν από λέξεις που οι συλλαβές τους δεν είχαν (όπως συμβαίνει στα χρόνια μας) την ίδια χρονική αξία, αλλά άλλες συλλαβές ήταν μακρές και άλλες βραχείες.

Μακρές συλλαβές θεωρούνταν οι τονισμένες, και βραχείες οι άτονες που είχαν τη μισή χρονική διάρκεια των μακρών. [...] οι μεν μακρές συλλαβές σημειώνονταν συμβολικά με μια παύλα: -, οι δε βραχείες συλλαβές με μια ανεστραμμένη καμπύλη: υ.

ΜΕΤΡΙΚΗ: Η μετρική είναι η τέχνη της στιχουργίας, η οποία βασίζεται στην προσωδία που προκύπτει από την παράθεση των μακρών και βραχειών συλλαβών των λέξεων, που χωρίζονται σε μέτρα ή πόδες, όπως ονόμαζαν οι αρχαίοι τα μέτρα. Συγκεκριμένο δε γνώρισμα κάθε πόδα (ή μέτρου) ήταν για τους αρχαίους των μεν μακρών συλλαβών η άρση, των δε βραχειών συλλαβών η θέση [...].

Έτσι, μια βραχεία και μια μακρά συλλαβή με παράσταση: υ- ονομάστηκε Ίαμβος, αντίστροφα μαι μακρά και μια βραχεία συλλαβή: -υ ονομάστηκε Τροχαίος, δυό μακρές συλλαβές με παράσταση: --ονομάστηκε Σπονδείος, ενώ δυό βραχείες συλλαβές με παράσταση: υυ πήραν το όνομα του Πυρρίχιου.

Τούτοι οι τέσσερις πόδες (ή μέτρα): Ίαμβος, Τροχαίος, Σπονδείος και Πυρρίχιος αποτελούσαν τη βάση που με το διπλασιασμό ή την πρόσμιξή τους δημιουργούσαν αλλά 24 είδη ποδών ή μέτρων.

[...] μιά μακρά και δυό βραχείες συλλαβές: -υυ τ' όνομα Δάχτυλος (ή δαχτυλικός πους), δυό βραχείες και μια μακρά συλλαβή: υυ- τ' όνομα Ανάπαιστος [...].

Τριαντάφυλλος ή Λευτέρης Παπάζογλου, Μύθος υπερφυής και δόλιχος έμμετρος (Πρόταξη μικρού δοκιμίου Ποίησης), (έκδ. Intenational time, Αθήνα 1991, σσ. 10, 11).