η αλήθεια των συμβόλων

Ν.Γ.Π.: [...] σκέφτεστε ιδιωτικά. Δεν νοιάζεστε να δείτε πού είναι η ένωσις, πού είναι η αλήθεια των συμβόλων.

Σ.Τ.: 'Eτσι κι αλλιώς, είναι μοναχική αυτή η γνωστική πορεία.
Ν.Γ.Π.: Ναι, ο μοναχισμός τρέφει την ενότητα. Ξέρετε τον πατέρα Πορφύριο της Πολυκλινικής Αθηνών;

Σ.Τ.: 'Oχι.
Ν.Γ.Π.: Λοιπόν, αυτός πιστεύει ακόμα και στα Αναστενάρια, γιατί είναι, λέει, μέσα στις δυνατότητες της ψυχικής εξάρσεως του ανθρώπου, ασχέτως αν είναι ειδωλολατρικά, αφού είδε στα Καυσοκαλύβια (στο 'Aγιον 'Oρος) έναν καλόγερο την ώρα της Ανάστασης να παίρνει 33 κεριά -ισάριθμα με τα χρόνια του Χριστού- και να τα βάζει κάτω από τα γένια του χωρίς να καίγεται, λέγοντας: «Τι δροσιά, Κύριε, τι δροσιά». Η δυνατότητα μεταβολής της φύσεως των πραγμάτων -της αρρώστιας σε υγεία, της φωτιάς σε χλόη...

Σ.Τ.: ...του πεθαμένου σε ανάσταση...
Ν.Γ.Π.: ...του οίνου σε αίμα και του ψωμιού σε σώμα –απαιτεί παραδοχή, ασχέτως αν αυτή η παραδοχή είναι κατοχυρωμένη με ένα σταυρό. Στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, ο άνθρωπος προσηλούμενος και πάσχων, πιστεύει στην αμεσότητα ν' αλλάξει την τύχη του. Μόνο έτσι πιστεύω στο σταυρό: όταν τον δώ σαν γεωγραφία των οριζόντων που μπορούν ν' αλλάξουν τη φύση μου.

κυρ-Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, Προσεύχομαι στα πράγματα, για να με δώκουν ζωή, συνέντευξη στον Στ. Τσαγκαρουσιάνο τον Μάιο του 1985, δημοσιευμένη κατόπιν στον τόμο: Αντίο παλιέ κόσμε. Συνομιλίες με αξιοσημείωτους ανθρώπους (4η έκδ. 01 Κείμενα, Αθήνα 2007, σ. 45).

ο γνήσιος δημιουργός

επάνω ο ουρανός, κάτω η νύχτα
στη μέση ο αφαλός
διαρκώς νυχτώνω *

...ο γνήσιος δημιουργός προαισθάνεται στην «καρδιά» του ανθρώπου τις οδεύσεις, τις στάσεις, τις επιλογές που θα φτιάξουν την αληθινή ιστορία. Ο Ντοστογιέφσκι, γράφει ο Σολζενίτσυν (Νόμπελ, 117), προέβλεψε τις δαιμονικές δυνάμεις που θα εξαπολύονταν μέσα στο μηδενισμό του 20ου αιώνα. Μάς έρχονται αυτόματα στο νου κι άλλα παραδείγματα. Ο Κάφκα και ο Πικασσό περιέγραψαν πολύ πριν από τον Α' Παγκόσμιο πόλεμο κι από τα συγκεντρωτικά καθεστώτα, τον κόσμο της υποψίας και των βασανιστηρίων, τον αφανισμό των προσώπων, τον «θάνατο του ανθρώπου». Ενώ διαβάζοντας τους Αδελφούς Καραμαζώφ, τον Δόκτορα Ζιβάγκο του Παστερνάκ, και τα μυθιστορήματα του Σολζενίτσυν, διαβλέπομε την ισχύ που συγκεντρώνουν ήδη μυστικά οι «δυνάμεις του καλού» (Ο Πρώτος Κύκλος, 212) και που αύριο, μέσω μιας «νεφέλης μαρτύρων», θα φωτίση ίσως την ιστορία μας.

Olivier Clement, Το πνεύμα του Σολζενίτσυν (μτφρ. Ελ. Δαλαμπίρα, έκδ. Εστία, Αθήνα χ.χ., σσ. 89-90).



-----
* Στο motto, βλάσφημο δίστιχο του Ντίνου Χριστιανόπουλου, από την συλλογή «Μικρά ποιήματα. Το κορμί και το σαράκι», όπως περιλαμβάνεται στο τομίδιο Ποιήματα (β' έκδοση, Διαγώνιος, Θεσ/νίκη 1992, σ. 153).

για τον Λένιν

Τη νύχτα άκουγα αόρατα τρένα να κλαίνε
και χνουδάτα φύλλα να μπήγουν τα νύχια τους
στο παγωμένο, σκληρό χώμα.*

Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Σολζενίτσυν δεν αναφέρει ποτέ σχεδόν τον Μαρξ, ενώ αναφέρη επανειλημμένα τον Λένιν. Ξέρομε μάλιστα από τη μαρτυρία ενός συγκρατουμένου του, ότι στη «σαράσκα» διάβαζε Λένιν με μανία. Πρόκειται όμως πάντα για τον Λένιν της πρώτης εποχής της επαναστάσεως, πριν από την εγκαθίδρυση της δικτατορίας, τον Λένιν που δεν επρόκειτο να ξαναβρή τον εαυτό του παρά στους τελευταίους μήνες της ζωής του, όταν η αρρώστια τού έδωσε τον καιρό να σκεφθή κι άρχισε ν' αναρωτιέται με θλίψη, μπροστά στη βαναυσότητα του Στάλιν και πολλών άλλων, από πού προέρχεται η ηθική ποιότητα των ανθρώπων, αφού προφανώς δεν απορρέει από την πολιτική και κοινωνική τους διαπαιδαγώγηση...

Olivier Clement, Το πνεύμα του Σολζενίτσυν (μτφρ. Ελ. Δαλαμπίρα, έκδ. Εστία, Αθήνα χ.χ., σ. 316).

*

Το κράτος παρακράτησε και έκανε αυγά (χρυσά)!

Σύνθημα στους τοίχους της Αθήνας...

-----
* Το ως άνω σύνθημα θα μπορούσαν να το υπογράφουν και Τα σκυλιά της Περσεφόνης, είνεκα τευχέων ουλομένων [= για τα καταραμένα όπλα], κατά το ομηρικόν λ 555. Στο motto, όμως, εκ του Ντανίλο Κις, Σοφίτα (μτφρ. Ρ. Μπρκόβιτς, έκδ. 'Ινδικτος, Αθήνα 2004, σ. 21), η αρκτική του συντόμου αυτού μυθιστορήματος φρασούλα. Τίτλος κεφαλαίου πάνυ σημαντικός: Η Ευριδίκη. (Λίγα ακόμη λόγια για το σμικρό αυτό βιβλίο κι εδωδά).

μοναξιά... [είπε γέρων]

ένα μήνα τώρα
χωρίς κορμί
ξεράθηκα

χιλιάδες σαν και μένα
στο ίδιο ξεροσφύρι λιώνουν
ακόμα και ο λίγος έρωτας
δε φέρνει ανακωχή στη μοναξιά

Ντίνος Χριστιανόπουλος, από την συλλογή «Μικρά ποιήματα. Το κορμί και το σαράκι», όπως περιλαμβάνεται στο τομίδιο Ποιήματα (β' έκδοση, Διαγώνιος, Θεσ/νίκη 1992, σ. 132).

*

Ν.Γ.Π.: Να μη χαρίζεσαι στην οικογένεια ή σε ό,τι αγαπάς στενά. Να διαλέγεις τη μοναξιά που θα σε μάθει να αγαπάς τον καθένα. Να στηριχθείς στη μοναξιά, όπως η πόρνη ακουμπάει στον νταβατζή της για να εξασφαλισθεί, επειδή δίδεται στους πάντες. Τα όρια τότε θολώνουν και δεν υπάρχει το καλό και το κακό - μόνο η κίνηση.

Σ.Τ.: Η ίδια κίνηση που οδηγεί στη χαμένη ενότητα του κόσμου;
Ν.Γ.Π.: Ναι, παιδάκι μου, η ίδια κίνηση. Που δεν είναι άλλη από την αγάπη.

κυρ-Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, Προσεύχομαι στα πράγματα, για να με δώκουν ζωή, συνέντευξη στον Στ. Τσαγκαρουσιάνο τον Μάιο του 1985, δημοσιευμένη κατόπιν στον τόμο: Αντίο παλιέ κόσμε. Συνομιλίες με αξιοσημείωτους ανθρώπους (4η έκδ. 01 Κείμενα, Αθήνα 2007, σσ. 63-64).

και ύτον μινόν 2

συμπεριστέλλοντες τας αμαρτίας *

(1798) ιουνίου 8. Εβαπτίσθη παιδίον αρσενικόν φυσικόν του Ευγενούς κυρίου Κόντε Νικολάου Σολομού∙ και ονομάσθη παρά του αναδόχου αυτού Εκλαμπρωτάτου κυρίου Αντωνίου Καπνίση Διονύσιος. Και ύ[τον] μινόν 2.

Από τα βιβλία της ενορίας της Αγίας Παρασκευής Ζακύνθου.

Απόσπασμα αντλημένο από τον τόμο Διονυσίου Σολωμού, 'Απαντα, τ. 3: Αλληλογραφία, (επιμ-μτφρ. Λ. Πολίτης, έκδ. 'Ικαρος, Αθήνα 1991, σ. 569).



-----
Ο Σολωμός γεννήθηκε την 8η Απριλίου 1798. Στο motto, όμως, μια σημαντική φρασούλα από τον Πολύβιο (Ιστοριών Ι, 22), τον αρκά ιστορικό της προ [έ, λωλέ!] Χριστού ρωμαιοκρατίας. Ο ίδιος.-

σκηνοθεσία μύθων

οίον η ψυχή... η ημετέρα
αήρ ούσα
συγκρατεί ημάς,
και όλον τον κόσμον
πνεύμα και αήρ περιέχει

Αναξιμένης 13Β2 *

[Η αρχαία τραγωδία είναι σκηνοθεσία μύθων ως επί των πλείστον. 'Οποιος λοιπόν δηλώνει αναφανδόν πίστη στον Σοφοκλή, θα πρέπει να ξέρει ότι δηλώνει πίστη και σε έναν σκηνοθέτη].

[...]

Παίζω όχι για να γίνω γνωστός μέσω της μαζικής διάδοσης του ληξιαρχικού μου ονόματος. Παίζω γιατί με στενεύει το όνομα αυτό και το μόνο που ζητώ είναι να το θανατώσω μέσα στο έργο μου – την παραγωγή του άλλου εαυτού μου.

Βασίλης Παπαβασιλείου, «Σκηνοθετώ / Παίζω», στο περιοδ. Εντευκτήριο (τευχ. 6, Απρίλιος 1989, σσ. 73, 74).

*


διότι εις εμέ βεβαίως ήτο πεπρωμένον να ζήσω ακόμη...
«έτι γαρ νυ μοι αίσα βιώναι»,
αναφωνεί ο Οδυσσεύς στο ομηρικόν ξ 359.

-----
* Ο Αναξιμένης ήταν ο τελευταίος Μιλήσιος προσωκρατικός (μέσα του 6ου π.Χ. αι.) και μιας και είναι του Αγίου Πνεύματος σήμερα κρίνω καλό το παράθεμα! Ο δε Παπαβασιλείου καλός σκηνοθέτης ηθοποιός.