Τετάρτη 11 Ιανουαρίου 2012

αικιζόμενος τελειούται



Ο άγιος μάρτυς Μάϊρος αικιζόμενος τελειούται.


Μάϊρος εκραύγαζεν, ων εν αικίαις,
«Μη δειλιάς, Μάϊρε, πλήττου και στέφου».


Εκ του Συναξαριστού Ιανουαρίου του αγίου Νικοδήμου του αγιορείτου, της ΙΑ' του μηνός. Ο ίδιος.


Κυριακή 8 Ιανουαρίου 2012

ήσαν κυρίαι


Εν μυστικόν κομιτάτον είχεν αποφασίσει ν' απαλλάξη την πόλιν απ' όλα τ' ακάθαρτα υποκείμενα. Τούτο έγινε μονίμως όσον αφορά δύο ανθρώπους, οίτινες εκρέμαντο τότε από τους κλώνας μιάς συκομορέας πλησίον των μεταλλείων, και προσωρινώς διά της εξώσεως άλλων τινών επιμέμπτων χαρακτήρων. Μετά λύπης λέγω ότι τινές τούτων ήσαν κυρίαι. Οφείλομεν όμως προς ικανοποίησιν του ωραίου φύλου να προσθέσωμεν ότι η ακαθαρσία των ήτο όλως επαγγελματική, και δεν ωφείλετο παντάπασιν εις αυτό το γεγονός ότι ανήκον εις το φύλον τούτο.



Μπρετ Χαρτ, Αργοναυτικαί διηγήσεις, μτφρ. Αλ. Παπαδιαμάντης (φιλολ. επιμέλ. Ν.Δ. Τριανταφυλλόπουλος – Λ. Τριανταφυλλοπούλου, έκδ. Λήθη, Αθήνα 1993, σ. 37).


*


οδόν θαλάσσης


-----
* Στο ως άνω φόντο δυό υπέροχες λεξούλες από προφητικό λογίο του Ησαΐου, όπως περιέχεται στο σημερινό κυριακάτικο (μετά τα Φώτα) ευαγγέλιο του Ματθαίου (δ'15), περικοπή που αναφέρεται στην έξοδο (μετά την σύλληψη Ιωάννου) του Ιησού σε κείνην την απωθημένη Γαλιλαία των εθνών. Ο ίδιος.-


Πέμπτη 5 Ιανουαρίου 2012

τη αυτή ημέρα...


...Ε' του μηνός Ιανουαρίου μνήμη της οσίας Συγκλητικής ποιούμεθα.

Αύτη η αγία Συγκλητική ήτο εν έτει από Χριστού τμ' (340), καταγομένη από γένος ένδοξον και περιβόητον, δια τον πλούτον και την ευσέβειαν. Επειδή δε ήτον ωραία και πλουσία, πολλοί εζήτουν να λάβωσιν αυτήν εις γυναίκα. Αυτή όμως η μακαρία έκλινε περισσότερον εις τον πόθον και τον έρωτα του Θεού.

Εκ του Συναξαριστού Ιανουαρίου του αγίου Νικοδήμου του αγιορείτου.


*

στο θέατρο


Βαρέθηκα να βλέπω την σκηνή,
και σήκωσα τα μάτια μου στα θεωρεία.
Και μέσα σ' ένα θεωρείο είδα σένα
με την παράξενη εμορφιά σου, και τα διεφθαρμένα νιάτα.
Κι αμέσως γύρισαν στον νου μου πίσω
όσα με είπανε το απόγευμα για σένα,
κ' η σκέψις και το σώμα μου συγκινηθήκαν.
Κ' ενώ εκοίταζα γοητευμένος
την κουρασμένη σου εμορφιά, τα κουρασμένα νιάτα,
το ντύσιμό σου το εκλεκτικό,
σε φανταζόμουν και σε εικόνιζα,
καθώς με είπανε το απόγευμα για σένα.

[Α55, 1904]


Κ.Π. Καβάφης, Κρυμμένα Ποιήματα (1877; - 1923), (φιλολογική επιμέλεια Γ.Π.Σαββίδης, έκδ. 'Ικαρος, σ. 88). Ο επιμελητής της έκδοσης ειδοποιεί (πίσω στα σχόλια) πως το εν λόγω ποίημα το είχε θέσει ο ποιητής στον κρυμμένο του φάκελλο με τον τίτλο "πάθη". Ο ίδιος.-


Τρίτη 3 Ιανουαρίου 2012

η προ-πτωτική κατάσταση του κόσμου



διά θυρίδος εν σαργάνη εχαλάσθην
διά του τείχους
και εξέφυγον τας χείρας αυτού *




Δεν υπάρχει πραγματική (επιστημονική) ένδειξη, ούτε η παραμικρή, που να επιτρέπει να υποθέσουμε μιαν αρχική φάση, περίοδο ή εξελικτικό στάδιο της φυσικής πραγματικότητας με ομοιότητα ή αναλογία προς τη λεγόμενη (στη γλώσσα των Πατέρων) προ-πτωτική κατάσταση του κόσμου. Το ενδεχόμενο ο κόσμος να ήταν κάποτε υλικός αλλά άφθορος και με την «πτώση» του ανθρώπου να έγινε υλικός και φθαρτός (όπως ερμηνευτικά συνάγουν, σχεδόν στο σύνολό τους, οι Πατέρες) δεν έχει ερείσματα στις ως σήμερα επιστημονικές πιστοποιήσεις.

Εκατομμύρια χρόνια πριν από την εμφάνιση του ανθρώπου το φαινόμενο της ζωής πάνω στη γη διέπεται από την ίδια ως σήμερα νομοτέλεια γέννησης, ανάπτυξης, αναπαραγωγής, φθοράς και θανάτου, ανιούσας εξελικτικής πολυπλοκότητας των ειδών, συμπληρωματικής αλληλεξόντωσης, ενορμήσεων αυτοσυντήρησης και ηδονής, πολύπλευρων εκφάνσεων της σεξουαλικότητας. Το ενδεχόμενο να «εισήλθε διά του ανθρώπου ο θάνατος εις τον κόσμον» ή να είναι η σεξουαλικότητα αποτέλεσμα «πτώσης» του ανθρώπου ή να αποτελούν ο μόχθος, η φθορά, η οδύνη, η ηδονή επίσης παράγωγα παρακοής του ανθρώπου σε εντολές του Θεού, δεν έχει αντίκρισμα επαλήθευσης στην πραγματικότητα του γνωστού φυσικού μας σύμπαντος.


Χρήστος Γιανναράς, Ενάντια στη θρησκεία (έκδ. 'Ικαρος, Αθήνα 2006, σσ. 271-272).


*


τη αυτή ημέρα...

Οι άγιοι μάρτυρες μήτηρ και δύο τέκνα πυρί τελειούνται.

Μητρός φλεγείσης και τα τέκνα προς φλόγα,
Τετριγότα τρέχουσιν ως στρουθού τέκνα.

Ταις των σων Αγίων πρεσβείαις, Χριστέ ο Θεός, ελέησον ημάς.


Εκ του Συναξαριστού Ιανουαρίου του αγίου Νικοδήμου του αγιορείτου.



------
* Το motto εκ της Β' προς Κορινθίους (ια'33) επιστολής του Παύλου.

Σάββατο 31 Δεκεμβρίου 2011

των εμών εγκαυμάτων (πάθη τε θυμόλεθρα*)



Δέσποτα Χριστέ,
ο Θεός,
ο τοις πάθεσί σου τα πάθη μου θεραπεύσας
και τοις τραύμασί σου τα τραύματά μου ιατρεύσας,
χάρισαί μοι
τω πολλά σοι πταίσαντι
δάκρυα κατανύξεως∙
συγκέρασόν μου το σώμα,
από οσμής του ζωοποιού σώματός σου,
και γλύκανόν μου την ψυχήν,
τω σω τιμίω αίματι,
από της πικρίας,
ην με ο αντίδικος επότισεν.
'Υψωσόν μου τον νουν προς σε,
κάτω ελκυσθέντα,
και ανάγαγέ με από του χάσματος της απωλείας∙
ότι ουκ έχω μετάνοιαν,
ουκ έχω κατάνυξιν,
ουκ έχω δάκρυον παρακλητικόν,
τα επανάγοντά με τέκνα προς ιδίαν κληρονομίαν.
Εσκότισμαι τον νουν εν τοις βιωτικοίς πάθεσιν,
και ουκ ισχύω ατενίσαι προς σε εν οδύνη,
ου δύναμαι θερμανθήναι τοις δάκρυσι
της προς σε αγάπης.
Αλλά,
Δέσποτα Κύριε Ιησού Χριστέ,
ο θησαυρός των αγαθών,
δώρησαί μοι
μετάνοιαν ολόκληρον
και καρδίαν επίπονον
εις αναζήτησίν σου∙
χάρισαί μοι την χάριν σου,
και ανακαίνισον εν εμοί
τας μορφάς της σης εικόνος.
Κατέλιπόν σε,
μη με εγκαταλίπης∙
έξελθε εις αναζήτησίν μου,
επανάγαγέ με προς την νομήν σου,
συναρίθμησόν με τοις προβάτοις της εκλεκτής σου ποίμνης,
και διάθρεψόν με συν αυτοίς
εκ της χλόης των θείων σου μυστηρίων∙
πρεσβείαις της πανάγνου Μητρός σου
και πάντων των Αγίων σου∙
αμήν.



------
* οι λεξούλες του τίτλου εντός παρενθέσεως εκ του PG 1419D.

Κυριακή 25 Δεκεμβρίου 2011

παρθένος έτεκεν∙ αύξει φως




Η ιδέα του Βασιλέως Ηλίου έρχεται στη Ρώμη από την Ανατολή και συμπληρώνει την αποθέωση των αυτοκρατόρων. Από τον τρίτο αιώνα ο αυτοκράτορας παρασταίνεται μ' ακτινωτό στέμμα, σαν «Ανίκητος 'Ηλιος». Η ιδέα περνά με τον Κωνσταντίνο στη Νέα Ρώμη. Κολοσσικό άγαλμα του 'Ηλιου, με τη λόγχη στο 'να χέρι και τη σφαίρα με το σταύρο στ' άλλο του, παράσταινε τον Κωνσταντίνο-'Ηλιο: «Κωνσταντίνω λάμποντι Ηλίου δίκην». 'Ενα στοιχείο της βυζαντινής Στέψης, το σήκωμα του αυτοκράτορα πάνω στην ασπίδα, παίρνει, μέσα από τον κοσμικό συμβολισμό της ασπίδας, τη σημασία πως ο αυτοκράτορας υψώνεται σα νέος 'Ηλιος. Τη νύχτα της 24 προς την 25 Δεκεμβρίου, οι Εθνικοί γιορτάζαν τη Γέννηση του 'Ηλιου. Κατά τα μεσάνυχτα βγαίναν από τα ιερά και μηνούσαν τη Θεία Γέννηση: «Η παρθένος έτεκεν∙ αύξει φως». Η γέννηση του 'Ηλιου από μιάν ουράνια παρθένα ήταν ισχυρός πειρασμός για τους Χριστιανούς να μεταφέρουν στη γιορτή τη γέννηση του 'Ηλιου της Δικαιοσύνης. Η αρχαία όμως σημασία της γιορτής επιζεί μέσα από την ηλιακή παράσταση των αυτοκρατόρων. Την προεόρτια εσπέρα ο αυτοκράτορας παρουσιαζόταν στο λαό από κατάφωτο μέρος του παλατιού κι άκουε την υμνωδική χορωδία να τον καλεί ν' ανατέλει σαν ο γίγαντας 'Ηλιος:

'Ηλιε, γίγα βασιλεύ, ακάματε φωσφόρε,
της οικουμένης οφθαλμέ και των Ρωμαίων λύχνε,
ανάτειλον, ανάτειλον, τί του λοιπού βραδύνεις;


Παναγής Λεκατσάς, Η καταγωγή της βασιλείας. Μετάβαση από τη μητριαρχική στην πατριαρχική κοινωνία (έκδ. Καστανιώτη, Αθήνα 2006, σσ. 107-108).